Arabulucuya Başvuru Nasıl Yapabilirim? Yetkili Arabulucu Kimdir?
Arabulucuya başvuru, işçi veya işveren tarafından bizzat yapılabileceği gibi avukatları (kanuni temsilcileri) vasıtasıyla da yapılabilir. Taraflar arabuluculuk siciline kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşabilecekleri gibi başvuru yapmak isteyen taraf dilerse diğer taraf ile diyalog kurmadan tek başına arabuluculuk bürosuna gidip başvurusunu da yapabilir. Uygulamada en yaygın başvuru tipi de budur.
Peki Yetkili Arabulucuk Merkezi Neresidir ? Nereye Başvurmalıyım ?
Arabuluculuk başvurusu yapacak taraf, karşı tarafın ikametgahının bulunduğu veya işin yapıldığı yerdeki Arabuluculuk Bürosuna başvurmalıdır.
Daha basit bir anlatımla, eğer işçi başvuru yapıyor ise işverenin ikametgahının bulunduğu yerdeki veya işin yapıldığı yerdeki Arabuluculuk Bürosuna yapmalıdır. Eğer işveren başvuru yapıyor ise işçinin ikametgahının bulunduğu veya işin yapıldığı yerdeki yetkili büroya başvurmalıdır.
Yetkili büro dışındaki bir büroya başvuru yapılırsa karşı taraf en geç ilk toplantıda yetki itirazında bulunabilir. Bu durumda dosya sulh hukuk mahkemesine gönderilir ve mahkeme yetkili bürosunu kesin olarak belirler. İtirazın kabulü halinde kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir; yetkisiz büroya başvuru tarihi, yetkili büroya başvuru tarihi sayılır.[1]
Arabulucuya başvuru ve arabuluculuğun görevlendirilmesi, dava şartı (zorunlu) olan arabuluculuk ile ihtiyari arabuluculukta farklı işliyor.
Bu nedenle iki durumdaki başvuru yolunu ve arabulucunun seçilmesini ayrı ayrı belirtmek gerekiyor.
Zorunlu Arabuluculukta Başvuru
Dava şartı olan arabuluculukta başvuru; karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliyede yer alan arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen mahkeme yazı işleri müdürlüğüne yapılması gerekiyor.
Başvuru üzerine, arabuluculuk bürosu tarafından, o bölgedeki komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden bir arabulucu belirleniyor. Yani bir rastgele atama sistemi var.
Ancak tarafların listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşmaları halinde bu arabulucu görevlendirilebiliyor. Böylece rastgele belirlenecek bir arabulucu yerine, süreci yürütecek arabulucu iki tarafın da tercih ettiği biri olabiliyor.
İhtiyari Arabuluculukta Arabulucunun Seçimi
İhtiyari arabuluculukta gönüllülük ön plandadır. Taraflar süreci arabuluculukla yürütmek ve arabulucuyu seçmek konusunda anlaşmış olur. Bu anlaşma için birlikte başvuru yapmak gerekmez.
Taraflardan biri listedeki arabuluculardan birini seçebilir. Aynı zorunlu arabuluculukta olduğu gibi büroya başvurup rastgele bir arabulucu atanmasını da isteyebilir.
Kendisine başvurulan arabulucu diğer tarafı sürece davet eder. Davet kabul edilirse arabulucu göreve başlamış olur. Başvuru, dava açılmadan önce veya dava sırasında yapılabilir.
Hem zorunlu hem ihtiyari yolda arabulucunun arabuluculuk siciline kayıtlı olması şarttır. İki yolun farkları zorunlu ve ihtiyari arabuluculuk farkı yazısında karşılaştırılır.
İş uyuşmazlıklarında dava şartı olan arabuluculuğa başvuru, doğrudan arabulucuya değil arabuluculuk bürosuna yapılır.
Başvuruda Hangi Bilgiler Verilir?
Başvuran taraf, kendisine ve elinde varsa karşı tarafa ait iletişim bilgilerini arabuluculuk bürosuna verir. Büro, resmi kayıtlardaki bilgileri de araştırabilir. Arabulucu bu bilgilere göre tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder.[2]
Başvuru dilekçesinde talepler kalem kalem yazılmalıdır. Örnek metin için arabuluculuk başvuru dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.
İş Davalarında Arabuluculuk Başvurusu
Arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.[3] Alacak türlerine göre süreler iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında yer alır.
Anayasa Mahkemesi, asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunan işe iade uyuşmazlıklarında anlaşma için işverenlerin görüşmelere birlikte katılmasını ve iradelerinin birbirine uygun olmasını arayan 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (15) numaralı fıkrasını iptal etmiştir (E.2024/157, K.2025/121, 3/6/2025, Resmi Gazete 17.10.2025).
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Taraflardan birinin ilk toplantıya mazeretsiz katılmamasının mali sonuçları arabuluculuğa katılmamanın sonucu yazısında anlatılır.
Başvurudan Sonra Süreç Nasıl İlerler?
Başvuru sonrası büro listeden bir arabulucu belirler. Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder ve başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır. Görüşme sonunda anlaşma ya da anlaşamama tutanağı düzenlenir.
Anlaşma olmazsa davacı, son tutanağın aslını ya da onaylı örneğini dava dilekçesine ekler. Tutanak eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir.
Bu süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilir. Toplantıya hazırlık için arabuluculuk görüşmesinde dikkat edilecekler yazısı okunabilir.
Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunludur?
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[4] Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, ücret, yıllık izin ücreti ve işe iade davaları bunların başında gelir.
İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında bu şart aranmaz. Kapsamın tamamı zorunlu ve ihtiyari arabuluculuk farkı yazısında tablo halinde verilir.
Arabuluculuk aşaması sonucunda, talep edilen haklar üzerinde anlaşmaya varılabilir, bazı konularda anlaşmaya varılırken bazılarında anlaşma sağlanamayabilir. Mutabık kalınan ve anlaşılmayan hususlar arabuluculuk sonuç raporunda belirtilir.
Sonuç olarak iş davalarında zorunlu arabuluculuk kurumunun taraflar arasındaki uyuşmazlıkların daha hızlı sonlandırılması açısından faydalı olabilecek bir sistem olduğunu belirtmek gerekir. İş davalarında zorunlu arabuluculuk açısından kanunda belirtilen sürelere dikkat edilmeli, kaçırılan sürelerin hak kaybına yol açacağı unutulmamalıdır.
İşe iade talebinde fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa dava açma süresi arabuluculuk sonrası dava süresi yazısında anlatılır.[5]
Arabuluculuk ile ilgili rehberler
Konuyla ilgili ayrıntılı yazılar:
- Arabuluculuk Görüşmesinde Dikkat Edilecekler: İmzadan Önce Kontrol
- Arabuluculuğa Katılmamanın Sonucu: Yargılama Gideri ve Vekalet Ücreti
- Arabuluculuk Sonrası Dava Süresi: Son Tutanaktan Sonra Ne Kadar Vakit Var
- Zorunlu ve İhtiyari Arabuluculuk Farkı: Hangi İş Uyuşmazlığında Hangisi
- Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi Örneği: İşçi ve İşveren
- İş Davaları Mahkeme Süreci Nasıl İşler
Tüm konu başlıklarına İşçi Hakları Nelerdir? Güncel sayfasından ulaşılabilir.
İlgili mevzuat: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu.
Kaynaklar