Pazar günü de işe gidiyorsunuz ve maaş bordronuzda bunun karşılığı ayrıca görünmüyor. İşveren “maaşın içinde” diyor. Bu cevap doğru olabilir de olmayabilir de. Hafta tatili ücreti, çalışmadığınız gün için ödenen ücrettir. Tatil gününde çalışmışsanız ise ayrıca bir alacak doğabilir. Aşağıda hangi durumda neyi isteyebileceğinizi bulacaksınız.
Hemen bilmeniz gerekenler
- İşçiye yedi günlük süre içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilir.[1]
- Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretini tam öder.[2]
- Hafta tatilinde çalışılmışsa, Yargıtay’a göre çalışma karşılığı yüzde elli zamlı ödenir.
- Tatil günü bölünerek kullandırılamaz. 24 saatten kısa verilen dinlenme, hafta tatili sayılmaz.
- Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[3]
Hafta tatili ücreti bir bakışta
Hafta tatili ücreti ne zaman doğar?
Hafta tatili ücretine hak kazanmak için tek bir şart aranır. İşçi, tatil gününden önce 63. maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmalıdır.[2] Haftanın çalışma günlerinin tamamına gelmeyen işçi bu ücrete hak kazanamayabilir.
Ama bunun da istisnaları vardır. Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar, kanundan ya da sözleşmeden doğan tatil günleri, bir haftalık süre içinde kalan hekim raporlu izinler ve işveren tarafından verilen diğer izinler çalışılmış günler gibi hesaba katılır.[2] Yani bir hafta içinde raporlu olduğunuz günler, hafta tatili ücretinizi kaybettirmez.
İşveren zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmayı haftanın bir ya da birkaç gününde tatil ederse, çalışılmayan günler de ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücretini işveren öder.
Hangi durumda ne alırsınız?
| Durum | İşçinin hakkı |
|---|---|
| Hafta tatilini kullandınız | O günün ücreti tam ödenir |
| Hafta tatilinde çalıştınız | Hafta tatili ücretine ek olarak çalışma karşılığı yüzde elli zamlı ücret |
| Dinlenme 24 saatten kısa verildi | Hafta tatili kullandırılmamış sayılır |
| Tatilden önceki iş günlerinde çalışmadınız | Hak kazanma şartı eksik olabilir, ama rapor ve izinler çalışılmış sayılır |
| Bordroda hafta tatili görünmüyor | Eksik ödeme iddiası ileri sürülebilir, ispat kuralları önemlidir |
24 saat kesintisiz dinlenme ne demek?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, hafta tatilinin kesintisiz en az 24 saat olması gerektiğini ve bölünerek kullandırılamayacağını belirtir. Buna göre hafta tatili 24 saatten az verilirse hiç kullandırılmamış sayılır.[4] Cumartesi akşamı çıkıp pazar sabahı 08.00’de işbaşı yapan bir işçi, bu sürenin sadece bir bölümünü kullanmış olur.
Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun hafta tatilini pazar günü olarak belirler.[5] Yargıtay aynı kararda pazar dışında bir günün hafta tatili olarak kullandırılabileceğini de kabul eder. Önemli olan, işçiye yedi günlük dönem içinde kesintisiz bir dinlenme günü verilmiş olmasıdır.
Turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde 2025 değişikliğiyle ayrı bir düzen getirildi. Bu tesislerde hak kazanılan hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazanılan günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir.[2] Bu istisna yalnızca belirtilen tesisler için geçerlidir.
Hafta tatili izni ile hafta tatili ücreti aynı şey mi?
Hayır. Hafta tatili izni, işçinin dinlendiği 24 saatlik süredir. Hafta tatili ücreti ise o dinlenme günü için ödenen paradır. Kanun, yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenmeyi ister.[2] Bu ifade vardiyalı çalışan işçiler bakımından önemlidir. Haftanın her günü açık bir işyerinde herkes pazar günü izin kullanmaz. Yedi günlük dönem içinde bir gün kesintisiz dinlenme verildiyse, hafta tatili kullandırılmış olabilir.
Soruyu bu yüzden iki parçaya ayırmak gerekir. Önce, yedi gün içinde kesintisiz 24 saatlik bir dinlenme verilip verilmediğine bakılır. Verilmişse, çalışılmayan o gün için ücret zaten alınmış olmalıdır. Verilmemişse ya da dinlenme 24 saatten kısa tutulmuşsa, hafta tatilinde çalışma söz konusudur ve zamlı ücret tartışması başlar. Çoğu uyuşmazlık bu ikinci durumda çıkar.
Hafta tatilinde çalışırsanız ücret nasıl hesaplanır?
İş Kanunu çalışılan hafta tatilinin karşılığının nasıl hesaplanacağını açıkça yazmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu boşluğu uygulamayla doldurmuştur.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/4321 K.2022/4919, 20.04.2022 (bozma, oybirliği)
“Hafta tatilinde çalışan işçinin ücretinin nasıl hesaplanacağı yasalarda düzenlenmemiş ise de, Dairemizce hafta tatilinde yapılan çalışmanın fazla çalışma sayılacağı, buna göre ücretin yüzde elli zamlı ödenmesi gerektiği görüşü benimsenmiştir.”
Kararın devamına göre hafta tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiyenin yanında, çalışmanın karşılığı da bir buçuk yevmiye olarak ödenmelidir. Pratikte bunun anlamı şudur. Hafta tatili günü çalışmanın karşılığı, normal günlük ücretin bir buçuk katıdır. Yargıtay çalışılan hafta tatilini fazla çalışma gibi değerlendirdiği için, yüzde elli zam fazla çalışmadaki zam oranıyla aynıdır.[6]
Hesapta işçinin aylık mı günlük mü ücret aldığı, bordroda hafta tatili tahakkuku bulunup bulunmadığı ve işçinin hangi günlerde fiilen çalıştığı belirleyici olur. Bu hesabı çoğunlukla mahkemenin atadığı bilirkişi yapar.
Örnek durum
Örneğin bir market çalışanı haftada altı gün çalışıyor ve ayda iki pazar da vardiyaya çağrılıyor. Bordroda sadece aylık sabit ücret var, pazar çalışması için ayrı bir satır yok. Çalışan işyerine giriş çıkış kayıtlarını, vardiya çizelgelerini ve aynı pazarlarda çalışan arkadaşlarının isimlerini topluyor. İşveren “bu çalışmalar maaşa dahil” diyorsa, bunun sözleşmede yazılı olup olmadığına ve bordroda gösterilip gösterilmediğine bakılır. Çalışılan pazar günlerinin sayısı belgelerle ya da tanıkla ortaya konursa, her gün için zamlı ücret hesaplanabilir.
Bordroda hafta tatili nasıl gösterilir?
İşveren her ödemede ücret hesabını gösteren bir pusula vermek zorundadır. Pusulada fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi eklemelerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.[7] Bordroda hafta tatili satırı yoksa ya da boşsa, bu durum dava sürecinde önem taşır.
İmzalı bordroda hafta tatili ücretinin ödendiği görünüyorsa, bu bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil sayılır. Bordroda ilgili bölüm boşsa, bordro imzasızsa ya da işçinin ihtirazi kaydı varsa çalışma her türlü delille ispat edilebilir.[4] Aynı ispat ilkelerinin ayrıntısı genel tatil ücreti yazısında anlatılır.
Aynı karara göre hafta tatili çalışmalarının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde, çalışma tanık anlatımına dayanıyorsa hakkaniyet indirimi yapılabilir. Yazılı belge ve işveren kayıtlarına dayanılan hesaplarda indirim yapılmaz.
Hafta tatili alacağı davası ve zamanaşımı
Hafta tatili ücreti de ücret alacağıdır ve zamanaşımı süresi beş yıldır.[3] Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru yapıldığı andan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.[8]
Süre hesabı için işçilik alacaklarında zamanaşımı, başvuru adımları için arabulucuya nasıl başvurulur yazısına bakabilirsiniz.
Başvurmadan önce kontrol edin
- Bordro, banka dekontu ve varsa puantaj kayıtlarını toplayın.
- Hangi pazar ya da tatil günlerinde çalıştığınızı takvim üzerinde işaretleyin.
- Aynı günlerde birlikte çalışan kişilerin isimlerini yazın.
- Bordro imzalarken eksik ödeme olduğunu düşünüyorsanız, imzanın yanına itirazınızı yazın.
- Giriş çıkış kartı, vardiya mesajı gibi kayıtları silmeden saklayın.
Sık yapılan hatalar
- Hafta içi fazla mesai ile hafta tatili çalışmasını tek kalemde toplamak. İkisi ayrı hesaplanır. Fazla çalışma için fazla mesai yazısına bakın.
- Bordroyu itirazsız imzalamak. İmzalı bordro, ödendiği yönünde güçlü bir delil olur.
- Tanık göstermeden yalnızca kendi anlatımına güvenmek.
- Çalışmanın gerçekten pazar günü olduğunu belgelememek. Vardiya çizelgeleri ve mesajlar bu açığı kapatır.
- Genel tatil ve hafta tatilini birbirine karıştırmak. Genel tatil ücreti ayrı hesaplanır, ayrıntı genel tatil ücreti yazısında. Mola süreleri için ara dinlenme yazısı faydalıdır.
Hafta Tatili Ücreti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hafta tatili ücreti maaşın içinde mi ödenir?
Çalışılmayan hafta tatili günü için ücret tam ödenir. Bunun maaşa dahil mi yoksa ayrıca mı ödendiği bordrodan ve sözleşmeden anlaşılır. Hafta tatilinde çalışılmışsa ek alacak doğup doğmadığı çalışma kayıtlarına göre belirlenir.
Pazar günü çalışırsam ne kadar ek ücret alırım?
Yargıtay’a göre hafta tatilinde çalışmanın karşılığı yüzde elli zamlı, yani bir buçuk yevmiye olarak ödenir. Kesin hesap, ücretin türüne ve bordro kayıtlarına bağlıdır.
Hafta tatili ücreti için kaç yıl geriye dava açılır?
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Dava şartı olan arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur.
Raporlu olduğum hafta tatili ücretimi etkiler mi?
Bir haftalık süre içinde kalan hekim raporlu izinler çalışılmış gün gibi hesaba katılır. Bu nedenle kısa süreli rapor, hafta tatili ücretinizi kaybettirmez.
Bordroyu imzaladım, yine de alacak isteyebilir miyim?
İmzalı bordroda hafta tatili ödemesi görünüyorsa fazla çalışma iddiası zorlaşır. İtirazi kayıt varsa her türlü delille ispat mümkündür. İmzasız ya da boş bordroda da işçi her türlü delille ispat yapabilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.46 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.46 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2021/5974 K.2021/10196, 14.06.2021 ↩
- 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun m.3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩