İşçinin işyerinde yaralanması veya ölmesi halinde iş kazası tazminat davası ne kadar sürer sorusu meydana gelmektedir. İşveren kusurlu ise iş kazası tazminatı ödemekle yükümlüdür. Bunun için maddi ve manevi olmak üzere iki tür iş kazası tazminat talebinde bulunulabilir. İş kazası nedeniyle açılan tazminat davaları için kanunda belirli bir dava süresi öngörülmemiştir. Uygulamada bir dava ortalama 15 ay içerisinde tamamlanabilir; süre mahkemenin iş yüküne ve dosyanın özelliklerine göre değişir.
İşçi Tazminatı Davası Ne Zaman Açılmalı?
İş kazası nedeniyle tazminat davası açmak için belirli bir süre vardır. Bu süreye de vade denir. Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde, her halde iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir. Bu süre iş kazası sonucu yaralanma veya ölüm için aynıdır.[1] Ancak iş kazası sonucu ceza davası açılabilir. Bu halde ceza kanunlarındaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat davası için de geçerlidir.
Yaralanmalı kazalarda iş göremezlik derecesi sonradan belirlenebilir. Yargıtay uygulamasında zamanaşımı süresi, zararın kesin olarak öğrenildiği, yani maluliyet durumunun kesin olarak belirlendiği tarihten itibaren işletilir.
Dava ve zamanaşımı sürelerine kısa bakış
Çalışma Gücünün Tespiti
İş göremezliğin ağırlığı, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarının kararı esas alınarak belirlenir. İşveren olayı iş kazası olarak kabul etmeyebilir. Bu durumda işçinin iş kazası tespiti için dava açması gerekir; olay iş kazası olarak kabul edilirse işçinin yaralanma derecesi belirlenir. Kazanın SGK’ya hangi sürede bildirileceği iş kazası bildirimi yazısında anlatılır.
İş Kazalarında Açılacak Davalar
İş kazasından sonra maddi ve manevi zararın tazmini için talepte bulunulabilir. Maddi zarar kalemleri şunlardır:
- İş kazası sonrası tedavi giderleri,
- İş kazası sonrası devamsızlık nedeniyle maddi kayıp,
- İş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik nedeniyle gelir kaybı,
- Yakınlarının açabileceği destekten yoksun kalma tazminatı.
İşveren işçi için gerekli önlemleri almazsa işçi, acı, keder ve manevi yıpranma gibi sebeplerden kaynaklanan manevi zarar nedeniyle de dava açabilir. Kalemlerin ayrıntısı ve manevi tazminatın ölçütleri iş kazası geçiren işçi ne yapmalı yazısında, kavramın kendisi ise iş kazasında açılan davalar rehberinde anlatılır. İş kazası geçiren işçinin SGK haklarından yararlanabilmesi için sigortalı olması gerekir.
Dava Açma Süresi ve Maluliyetin Belirlenmesi
Dava açılması için belirli bir süre belirlenmiştir. Bu süreye zamanaşımı süresi adı da verilir. İş kazasının oluştuğu tarihten itibaren 10 yıl içinde dava açılabilir.
Bu süre iş kazasından dolayı ortaya çıkan yaralanma ya da ölüm durumunda aynıdır. Ancak iş kazası yüzünden bir ceza davası görülebilir. Bu süreçte ceza davasının zamanaşımı süresi tazminat davası için de geçerli olacaktır.
Zamanaşımı süresinde bir de yaralanma durumunda maluliyet oranının kesin olarak tespit edilme süreci vardır. Bu süreçte zamanaşımının ne zaman başlayacağı merak edilir. Bu durumda süre maluliyet durumunun kesin olarak belirlendiği son rapor tarihinden itibaren başlayacaktır.
Örneğin işçi kazadan sonra uzun süre tedavi görmüş ve kesin maluliyet oranı ancak son sağlık kurulu raporuyla belirlenmişse, zararın kesin olarak öğrenildiği tarih bu rapor tarihidir. Zamanaşımı bu tarihe göre işletilir.
Kaza aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza davası açılmışsa, ceza kanunlarındaki zamanaşımı daha uzun olduğu için tazminat davası da bu süre içinde açılabilir. Bu nedenle ceza dosyasının durumu da süre hesabında takip edilmelidir.
Tazminat Davası Hangi Durumlarda Açılır?
İş kazası tespit davası ya da doğrudan tazminat davası, bir işyerinde çalışan kişinin yaralanması ya da ölmesi durumunda kendisi veya yakınları tarafından açılan maddi ve manevi tazminat davasıdır. Bu davalar, işverenin yaralanma veya ölümdeki sorumluluğunun tespiti ve zararların tazmini için açılır.
Olayın SGK tarafından iş kazası sayılması için kaza geçiren kişinin sigortalı olması ve 5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde sayılan durumlardan birinin gerçekleşmesi gerekir.[2] Hangi hallerin iş kazası sayıldığı iş kazası kavramı rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.
Zamanaşımı Süresi Dolarsa Ne Olur?
İş kazası zamanaşımı 2 yıl ve herhalde 10 yıl olarak belirlenmiştir. İş kazası nedeniyle kişilerin maddi ve manevi tazminat davası açabilmeleri için bu kapsamda kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl ve herhalde 10 yıl olarak ifade edilmektedir. Bu sürelerin sona ermesiyle iş kazasına bağlı olarak yapılacak tazminat talepleri zamanaşımına uğramaktadır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu uygulanmaz.[3]
Maddi veya manevi tazminat davasının zamanaşımı süresi dolmadan açılması gerekmektedir. İş kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminat davası da açılabilmektedir. Meydana gelen iş kazasının türüne ve uğranan zarara göre açılacak dava türleri de farklılık gösterebilir.
İş Kazası Tazminatı Kaç Ayda Alınır?
İş kazası dava açma süresi temelde 10 yıldır (öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl). Tazminat ödemesi kural olarak mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından yapılır. İş kazası nedeniyle açılan davaların sonuçlanma süresi için kanunda sabit bir süre yoktur; uygulamada bu davalar ortalama olarak 15 ay içinde sona ermektedir.
Mahkemenin yoğunluğu, işçi ve işveren veya kurumlar arasındaki uyuşmazlıklar, dava süreci ve diğer birçok etken iş kazası tazminat davaların sürelerinde belirleyici olmaktadır. Bu nedenle davanın sonuçlanma süresi her dosyada farklı olabilir.
Daha geniş anlatım İş Davaları Mahkeme Süreci Nasıl İşler rehberinde, benzer bir soru ise İş Kazası Geçiren İşçi Ne Yapmalı yazısında yer alır.
İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.
Kaynaklar