Emeklilik hesabı yapmak için e-Devlet’ten döküm aldınız. İki yıl çalıştığınız işyeri hiç görünmüyor ya da her ay 30 günden eksik gün yazıyor. Bu belge SGK hizmet dökümüdür. Sigortalılık geçmişinizin resmi özetidir. Bir hata varsa fark ettiğiniz an harekete geçmek gerekir, çünkü hizmet tespiti için süreler vardır.
Hemen bilmeniz gerekenler
- SGK hizmet dökümü, e-Devlet kapısından barkodlu belge olarak alınır. 4/a, 4/b ve 4/c sigortalılık kayıtlarınızı kapsar.
- Belgedeki kayıtları işverenin SGK’ya verdiği bildirimler oluşturur. Eksik gün nedenini de işveren beyan eder.
- Hatalı ya da eksik kaydı önce işverene, sonra SGK’ya bildirirsiniz. Sonuç alamazsanız hizmet tespit davası açılır.
- Hizmet tespit davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesinde açılmalıdır. Bazı durumlarda bu süre aranmaz.
- Belgenin gerçekliğini barkod numarasıyla e-Devlet üzerinden doğrulayabilirsiniz.
SGK hizmet dökümünde izlenecek adımlar
SGK hizmet dökümü e-Devlet’ten nasıl alınır?
SGK hizmet dökümü, e-Devlet Kapısı’ndaki SGK hizmetleri içinde yer alır. Hizmetin adı “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü”dür. Menü adları zamanla değişebilir, ama sıra genelde aynıdır.
- e-Devlet Kapısı’na kimlik doğrulaması yaparak girin.
- Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetlerini ya da arama çubuğunu kullanarak SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmetine ulaşın.
- Ekranda sigortalılık türü (4/a, 4/b veya 4/c) seçimi sunuluyorsa, kayıtlı olduğunuz türü seçin.
- Belgeyi barkodlu olarak kaydedin ya da yazdırın.
4/a, hizmet akdiyle çalışanları (işçi) kapsar. 4/b, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanları, 4/c ise kamu idarelerinde çalışanları ifade eder.[1] Belgeyi bir kuruma veya mahkemeye sunacaksanız, barkod ve karekod üzerinden e-Devlet’in belge doğrulama sayfasında belgenin gerçekliği kontrol edilebilir.
Hizmet dökümünde neler görünür?
Döküm biçimi SGK tarafından değiştirilebilir. Genel olarak her sigortalılık dönemi için işyeri bilgisi, çalışma dönemi, gün sayısı ve bildirilen kazanç yer alır. Aşağıdaki tablo, neye bakmanız gerektiğini gösterir.
| Bilgi | Neye bakılır | Sorun işareti |
|---|---|---|
| İşyeri unvanı | Çalıştığınız işyerinin adı | Çalıştığınız yer hiç görünmüyor |
| İşe giriş tarihi | Gerçek başlangıç tarihi | Tarih, fiilen başladığınız günden sonra |
| İşten çıkış tarihi | Gerçek ayrılış tarihi | Tarih, ayrıldığınız günden önce |
| Gün sayısı | Her ay çalıştığınız gün | Tam çalıştığınız ay 30 günden az |
| Kazanç | Maaşınızla uyumu | Bildirilen kazanç gerçek ücretinizden düşük |
İşverenin işe giriş bildirgesini sigortalılık başlangıcından önce Kuruma vermesi gerekir. İşyerine girerken bildirgenin verilip verilmediğini sormak, sigortasız çalıştırılmayı önlemenin en kolay yoludur. Sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine delil sayılmaz.[2] Sigortasız çalıştırılan işçinin hakları için sigortasız çalıştırılan işçi ne yapmalı yazısına bakabilirsiniz.
Çıkış tarihi de işveren bildirimine dayanır. İşveren, hizmet akdinin sona ermesini en geç on gün içinde Kuruma bildirmek zorundadır.[3] Bu bildirimde yanlış bir tarih ya da gerçeğe aykırı bir çıkış nedeni verilmişse, kıdem tazminatı hesabından işsizlik ödeneğine kadar pek çok hak etkilenir.
Eksik gün ve eksik prim nasıl anlaşılır?
Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işveren tarafından aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde beyan edilir.[4] Yani dökümde bir ay 20 gün yazıyorsa, çoğu zaman işveren o ay için eksik gün beyan etmiştir. Siz tam çalıştıysanız, bu bir hata ya da gizli bir eksik bildirim işareti olabilir.
Üç işaret öne çıkar. Birincisi, çalıştığınız aylarda gün sayısının 30’dan az görünmesidir. İkincisi, kazancın asgari ücret düzeyinde yazılmasıdır, oysa daha yüksek maaş alıyorsunuzdur. Üçüncüsü, bazı dönemlerin hiç bildirilmemesidir. Gerçek ücretin altında bildirim için maaşın asgari ücretten gösterilmesi yazısı, primlerin eksik yatması için SGK primlerinin eksik ödenmesi yazısı ayrıntı verir.
Eksik günler için işverenin elinde belge olmalıdır. Kanun, otuz günden az çalışıldığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca istenmesine rağmen ibraz edilmemesi halinde, Kurumun belgeleri kendisinin düzenleyebileceğini söyler.[4] İşveren belgeleri on yıl saklamak zorundadır.
Hatalı kayıt için ne yapmalı?
| Aşama | Ne yapılır | Ne zaman |
|---|---|---|
| 1 | İşverene yazılı düzeltme talebi (e-posta veya ihtarname) | Hatayı fark eder etmez |
| 2 | SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine itiraz dilekçesi ve belgeler | İşveren düzeltmezse |
| 3 | Kurum denetimi talebi, gerekirse iş mahkemesinde hizmet tespit davası | Kayıt düzelmezse, süre dolmadan |
Hizmet dökümü bir sorgu belgesidir. Kaydı düzeltme yetkisi işveren ve SGK’dadır. Bu nedenle e-Devlet’te gördüğünüz bir hatayı orada değiştiremezsiniz.
Dilekçeye bordro, banka dekontu, işyeri giriş-çıkış kartı, iş sözleşmesi, SMS veya e-posta yazışmaları ve tanık isimlerini ekleyin. Belgeleri tarihleriyle birlikte saklayın. SGK, işverenin verdiği belgelerle yetinmez, kamu kurumlarının kayıtlarından da çalışmayı tespit edebilir.
Hizmet tespit davasına geçiş
Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen ya da çalıştığı Kurumca tespit edilemeyen sigortalı, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurabilir. Mahkeme ilamında belirtilen kazanç ve gün sayıları dikkate alınır.[4] Dava konusu ve şartlar için hizmet tespit davası ve şartları yazısı ayrıca açıklar. Sigortalılık başlangıcının belirlenmesi için sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti davası da incelenebilir.
Süre konusunda Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bir davada hizmetin hiç bildirilmediği olayda süreyi aşan davacının talebini reddeden kararı onadı.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2023/2073, K.2023/1995, 06.03.2023 (onama, oybirliği)
“Yargıtay uygulamasında anılan maddenin yorumu geniş tutulmakta; eğer sayılan belgelerden birisi işveren tarafından verilmişse burada Kurumun işçinin çalışmasından haberdar olduğu ve artık hizmet tespiti davası için hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyeceği kabul edilmektedir.”
Karar iki bilgi verir. Birincisi, hiçbir belge verilmemişse beş yıllık süre dolduktan sonra dava açılamaz, hak ortadan kalkar. İkincisi, işveren Kuruma aylık bildirimlerden birini bile vermişse süre aranmaz. Bu yaklaşım eksik bildirim davalarında da gündeme gelir. Somut olaya göre değerlendirilir.
Hizmet tespit davaları kamu düzenini ilgilendirir. Mahkeme tanık beyanı, bordro ve işyeri kayıtları gibi delilleri özenle inceler. Sadece tanık yeterli olmayabilir. Eksik prim ve hizmet tespiti süreci için aynı zamanda EYT ve hizmet tespit davası yazısına da göz atın.
Başvurmadan önce kontrol edin
- Dökümü yıl sonlarında ve işten ayrıldığınız her seferde yeniden alın.
- Çalıştığınız her işyerinin unvanını, giriş ve çıkış tarihini belgelerinizle karşılaştırın.
- Gün sayısı 30’dan az olan ayları işaretleyin ve o aylarda gerçekten çalışıp çalışmadığınızı not edin.
- Banka dekontlarını, maaş bordrolarını ve işyeri giriş-çıkış kayıtlarını kaybolmadan toplayın.
- Kamu kurumunda çalıştıysanız (4/c), kayıtları bildiren kuruma da başvurmayı düşünün. Bu kayıtları kamu idaresi işveren sıfatıyla bildirir.
Örnek durum
Örneğin bir işçi, 2022 yılında dokuz ay çalıştığı bir atölyenin sigortasını dökümde yalnızca beş ay görüyor. Maaşı elden ve kısmen banka havalesiyle ödenmiş. İşverene yazılı talep gönderiyor, cevap gelmiyor. SGK’ya belgelerle başvuruyor. Kurum işyerinde inceleme yapıyor ve çalışmanın bir bölümünü tespit ediyor. Kalan günler için işçi, süre dolmadan iş mahkemesinde hizmet tespit davası açıyor.
Burada işçinin elindeki banka dekontları, giriş-çıkış kayıtları ve işyerindeki iş arkadaşlarının ifadeleri belirleyici olur.
Sık yapılan hatalar
İlk hata, dökümü işten ayrılırken değil yıllar sonra emeklilik başvurusunda kontrol etmektir. Hak düşürücü süre çoğu zaman o zamana kadar dolmuş olur.
İkinci hata, hatalı kaydı yalnızca sözlü olarak işverene söylemektir. Yazılı talep ispat açısından daha güçlüdür.
Üçüncü hata, elden verilen maaşı belgelememektir. Dekont, mesaj ve tanık olmadan gerçek ücret kanıtlanamaz.
Dördüncü hata, yalnızca eksik gün sayısına bakmaktır. İşe giriş ve çıkış tarihlerinin de doğru olup olmadığını kontrol edin. Çıkış nedeninin yanlış bildirilmesi ayrı bir sorundur. Bu konuda çıkış kodu değiştirme davası yazısını okuyabilirsiniz.
Konunun genel çerçevesi için SGK Primlerinin Eksik Yatması Halinde İşçinin Yapması Gerekenler ve Hakları Nelerdir rehberine, yakın başlıklar için Hangi İşten Çıkış Kodu İşsizlik Ödeneği Alınabilir yazısına bakılabilir.
SGK Hizmet Dökümü Hakkında Sık Sorulan Sorular
SGK hizmet dökümünü kim alabilir?
Sigortalının kendisi e-Devlet Kapısı üzerinden alabilir. Belgeyi kurumlara sunmak için barkodlu çıktıyı kullanabilirsiniz.
Hizmet dökümünde eksik gün görürsem ne yapmalıyım?
Önce o ay gerçekten eksik çalışıp çalışmadığınızı kontrol edin. Tam çalıştıysanız işverene yazılı olarak düzeltme isteyin, sonuç alamazsanız SGK’ya başvurun. Kayıt düzelmezse iş mahkemesinde hizmet tespit davası açabilirsiniz.
Hizmet tespit davası için süre var mı?
Evet. Hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde dava açılmalıdır. İşveren belgelerden birini bile Kuruma vermişse Yargıtay bu süreyi aramıyor.
E-Devlet'ten hizmet dökümümde işyerim hiç yok. Ne olur?
İşveren sizi hiç bildirmemiş olabilir. Bu durumda çalıştığınızı bordro, dekont, tanık ve benzeri delillerle ispatlayarak SGK’ya başvurabilir ya da hizmet tespit davası açabilirsiniz. Süreyi kaçırmayın.
Hizmet dökümü emeklilik başvurusunda yeterli belge midir?
Döküm sigortalılık geçmişinizi gösterir, ama emeklilik şartlarını SGK kendi kayıtlarına göre değerlendirir. Başvuru öncesinde dökümü kontrol edip eksikleri tamamlamak yararlı olur.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.4 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.8 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.9 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.86 ↩