SGK Primi Eksik Yatan İşçinin Yapması Gerekenler
İşçi SGK primi eksik yatırıldığını öğrendiği takdirde bu durumu ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bilgi Hattına iletmelidir. Bildirimin ardından Sosyal Güvenlik Kurumu ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetim elemanları işverenin kayıtlarını denetleyebilir.
Eksik ödenen SGK primi tespit edildiği takdirde işveren aradaki primi gecikme zammıyla birlikte kuruma ödemekle yükümlü olurken ayrıca idari para cezası da uygulanabilir.[1]
İşçi bu yolu kullanmak istemezse hizmet tespit davası açabilir. Dava işverene karşı açılır, SGK davaya ihbar edilir; işçinin çalışması ispat edildiğinde SGK primleri işverenden tahsil eder. Dava şartları, süre ve ispat kuralları hizmet tespit davası ve şartları yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
Eksik prim için izlenecek yollar
SGK Primi Eksik Yatan İşçi İçin Hizmet Tespit Davası
Hizmet tespit davası, işe giriş bildirgesindeki yanlış bilgilerin düzeltilmesi, başkası adına bildirilen çalışma sürelerinin işçiye kazandırılması veya hizmet süresinin gerçek başlangıcının belirlenmesi için açılır. SGK primi hiç yatırılmayan ya da eksik yatırılan işçi de bu davayı açabilir.
Davayı işçi açar. İşçi vefat etmişse mirasçılar, hak düşürücü süreler aşılmamak kaydıyla davayı açabilir.[2]
Hizmet Tespit Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme
Dava iş mahkemesinde açılır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.[3] Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir.[4]
İşçinin sigortasız çalıştırıldığına veya primlerinin eksik ödendiğine dair daha önce yapılmış bir SGK tespiti bulunmamalıdır. Hizmet tespit davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Eksik Gün Davası Zamanaşımı ve Kime Karşı Açılır
Hizmet tespit davasında beş yıllık hak düşürücü süre vardır; süre hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar.[1] Yargıtay uygulamasına göre işçinin bir bölümü Kuruma bildirilmiş çalışması kesintisiz sürmüşse süre işlemez; hiç bildirim yoksa çalışmanın sona erdiği yılın sonundan itibaren hesaplanır.
11.09.2014 tarihinden sonra açılan davalarda yalnızca işveren davalı gösterilir. Mahkeme SGK’ya davayı re’sen ihbar eder, Kurum fer’i müdahil olarak katılır ve yargılama giderleri Kurum lehine ya da aleyhine hükmedilemez.
İşçi birden fazla işverenle sigortasız çalışmışsa her işveren için ayrı dava açması gerekir. İşverenler arasında ihtiyari veya zorunlu dava arkadaşlığı varsa bu kuralın istisnası uygulanır.
Sigorta Geriye Dönük Hizmet Tespiti Nasıl Yapılır?
Geriye dönük hizmet tespitinin nasıl yapılacağı kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. İşçinin sigortasız çalıştığını gösterecek her türlü belge ve tanık kullanılabilir.
Uygulamada sık kullanılan deliller SGK kayıtları, işverene ait banka kayıtları, işçinin adının geçtiği ücret bordroları ve aynı ya da komşu işyerlerinde çalışmış tanıklardır. Mahkeme davada kendiliğinden araştırma yapsa da işçinin elindeki belgeleri sunması lehine karar çıkması için önemlidir.
Hangi Durumlarda Hizmet Tespit Davası Açılır?
İşçinin sigortasız çalıştırıldığı veya SGK primlerinin eksik ödendiği anlaşıldığında dava açılır. Davanın temelinde işçi ile işveren arasında bir hizmet sözleşmesinin bulunması vardır; hizmet sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.393’te tanımlanmıştır.[5]
Dava açılırken işçinin iş görme borcunu yerine getirmiş olması gerekir. Delil olarak sunulan belgeler sonradan düzenlenmiş olmamalıdır; tanık beyanları da delil olarak sunulabilir.
Hizmet Tespit Davası Kaç Yıl Geriye Gider?
Dava, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılmalıdır. Örneğin 2020 yılındaki çalışmanın tespiti için dava en geç 31 Aralık 2025 tarihine kadar açılmalıdır.[1] Çalışmanın kesintisiz sürdüğü ve kısmen bildirildiği hallerde davanın kaç yıl geriye gideceği olayın özelliklerine göre değişir.
Eksik Gün Davası Kazanılırsa Ne Olur?
İşçi davayı kazanırsa fiilen çalıştığı halde sigorta girişi yapılmayan süreler ve prime esas kazançlar tescil edilir. İşveren tespit edilen süreleri Kuruma bildirir, eksik SGK primlerini öder ve idari para cezasıyla karşılaşabilir.
Karar kesinleştikten sonra Kurum, mahkemece tespit edilen prim ödeme gün sayılarını ve aylık kazançları kendiliğinden tescil eder. Tespit edilen süreler emeklilik hesabında da dikkate alınır. Çalışma süresi ve kazanç değiştiği için kıdem ve ihbar tazminatı tutarı da artabilir.
İşçi SGK’ya şikayeti nedeniyle işten çıkarılmışsa bazı davalarda tazminat hakkı da doğar. Dava kaybedilirse işveren üzerine bir yükümlülük yüklenmez.
Hizmet Tespit Davasında İspat Yükü Kimde?
Genel kurala göre ispat yükü davacı işçidedir. Dava kamu düzenini ilgilendirdiği için mahkeme yine de kendiliğinden araştırma yapar. Ücret bordroları, tanık beyanları ve işe giriş çıkış kayıtları ispat açısından önem taşır.
Sigorta Eksik Gün Davası Avukatı
Hizmet tespit davasında avukatla temsil zorunlu değildir. Avukat, işçiye delillerin toplanması, tanıkların belirlenmesi ve dilekçelerin hazırlanması konularında yardımcı olabilir.
Avukat tutmak, davanın hukuki ve usul işlemlerinin takibini kolaylaştırabilir. Avukatlık ücreti taraflar arasındaki sözleşmeyle belirlenir. Sigortasız çalışan işçinin şikayet dilekçesi ve haklı fesih seçenekleri için sigortasız çalıştırılan işçi ne yapmalı yazısına bakılabilir.
SGK ve sigorta ile ilgili rehberler
Konuyla ilgili ayrıntılı yazılar:
- SGK Primlerinin Eksik Ödenmesi ve Tazminat Hakkı
- Sigortasız Çalıştırılan İşçi Ne Yapmalı? Hakları
- Maaşın Asgari Ücretten Gösterilmesi – Tazminat Hakkı
- Sigortalılık Başlangıç Tarihinin Tespiti Davası
- Hizmet Tespit Davası ve Şartları
- SGK Hizmet Dökümü: e-Devlet’ten Alma, Eksik Gün ve Hatalı Kayıt
- Çıkış Kodu Değiştirme Davası: Şartları, Görevli Mahkeme ve İşsizlik Ödeneğine Etkisi
- Hangi İşten Çıkış Kodu İşsizlik Ödeneği Alınabilir
Tüm konu başlıklarına İşçi Hakları Nelerdir? Güncel sayfasından ulaşılabilir.
Kaynaklar