Evlenince Tazminat Alınır mı?
Kadın işçiler, evlendikten sonra 1 sene içerisinde işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır.[1] Halk arasında evlilik nedeniyle işten ayrılma tazminatı veya evlilik tazminatı olarak bilinen bu tazminat; aslında hukuken kıdem tazminatıdır.
Kadın işçiler, evlendiklerinde tazminat alarak işten ayrılmak için bazı şartları yerine getirmek zorundadır. Bu şartlar şunlardır:
İlk ve en önemli şart, kadın olmaktır. Erkek işçilerin evlilik tazminatı hakkı yoktur.
İşyerinde en az bir sene boyunca çalışmak ve kıdem tazminatına hak kazanmak şarttır.
Kadın işçi, evlenme tarihinden itibaren bir sene içinde işten ayrılmış olmalıdır. Evlilik tarihi olarak, resmi nikahın yapıldığı tarih esas alınır.
İşten ayrılma iradesini içeren bir dilekçe sunarak iş sözleşmesini feshetmelidir.
Sözleşmeyi evlilik sebebiyle sona erdirdiğini ispatlamalıdır.
Bu şartları taşıyan kadın çalışanlar, işe başladıkları tarihten itibaren her geçen tam sene için 30 günlük brüt ücretleri tutarında kıdem tazminatına hak kazanır.
Kadın işçi, evlenmesi nedeniyle işveren tarafından işten çıkarılırsa bu durum ağır bir ihlal sayılır. İşçi, işten çıkarılma sebebinin evlilik olduğunu kanıtlarsa, kıdem tazminatının yanı sıra ihbar tazminatı ve ayrımcılık tazminatına da hak kazanır.
Evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı hakkı, iş hukukunda kadın işçilerin korunması ve aile kurmalarını teşvik etmek için getirilmiş bir düzenlemedir. Bu hakkın kullanılması için yukarıda belirtilen şartlara dikkat edilmesi gerekir.
Evlilik nedeniyle ayrılmada kısa özet
Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı
Kıdem tazminatı ile ilgili en çok merak edilen konular arasında evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı hakkı yer alıyor. Evlenen kadın işçilerin kıdem tazminatı hakkı vardır. Ancak uygulamada bununla ilgili hukuki uyuşmazlıklar doğabiliyor. Aşağıda evlilik nedeniyle işten ayrılma şartları, süresi ve izlenecek yol anlatılır.
Evlilik Sebebi ile İşten Ayrılan Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Alma Koşulları
Kıdem tazminatı İş Kanunu kapsamında düzenlenen ve işçiye koşulları sağlaması durumunda ödenen bir tazminat türüdür. Kadın işçi evlilik sebebi ile işten ayrıldığında koşullar gerçekleşmiş ise kıdem tazminatı hakkını kullanabilir. Evlenme sebebi ile kıdem tazminatı koşulları aşağıdaki biçimde sıralanabilir:
- İşçi ve işveren arasında yapılmış olan geçerli bir iş sözleşmesinin varlığı,
- İşçinin işyerinde 1 yıl veya daha uzun süredir çalışıyor olması,
- İş sözleşmesinin evliliğe bağlı olarak sonlandırılması,
- İş sözleşmesinin kadın işçi tarafından sonlandırılması,
- İş sözleşmesinin evlenme tarihi itibarı ile ve bir yıllık süre içinde kadın işçi tarafından sonlandırılması (Evlenme tarihi başlangıcı resmi nikah kıyıldığı gündür).
- Kadın işçi iş sözleşmesini evlilik sebebi ile sonlandırdıktan sonra ve koşullar sağlanmış ise kıdem tazminatı alma hakkını kullanabilir. Kadın işçinin daha sonra başka bir yerde çalışmaya başlaması bu tazminatı alması yönünde bir engel teşkil etmemektedir.
Kadın işçinin kıdem tazminatına ek olarak alamadığı işçilik haklarını da talep etme şansı bulunur. Tazminatın ödenmemesi halinde izlenecek yol aşağıda anlatılmıştır.
Kadın İşçinin Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hakkı
1475 sayılı Kanun madde 14 düzenlemesinde evlenen işçinin kıdem tazminatı hakkı yer almaktadır.[1] Dolayısıyla kadın işçiler için böyle bir imkan kanun tarafından sağlanıyor.
Normal şartlarda bir işçi bu tarz kişisel nedenlerden ötürü istifa ettiği durumlarda kıdem tazminatı alamazken kadın işçiler yalnızca evlenmiş olmasını gerekçe göstererek iş sözleşmesini feshedebilir ve kıdem tazminatını alabilir.
Evlenen kadın çalışanın kıdem tazminatı için iki ihtimal vardır. Bunu şu şekilde izah edebiliriz:
Evlenen Kadın İşçi İşten Çıkarılırsa
Kadın işçinin yalnızca evlendiği için işten çıkarılması ağır bir ihlaldir. İşveren başka bir gerekçe gösterse de gerçek neden her türlü delille ispat edilebilir. Bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanır. İşçinin evlilik nedeniyle çıkarıldığı ispatlanırsa ihbar tazminatı da söz konusu olur.
İşveren diğer evli kadın işçileri çalıştırmaya devam ediyorsa işçiye ayrımcılık tazminatı da ödemesi gerekir.[2] İşçi isterse işe iade davası da açabilir; dava şartları işe iade davası şartları yazısında anlatılır.
Evlenen Kadın İşçi İşten Çıkarsa
Burada anlatılan imkan, kadın işçinin kendi arzusuyla işten ayrılması halidir. Kadın işçi evlendikten sonra istifa ederek kıdem tazminatını alabilir. Bunun için kıdem tazminatının diğer şartlarını da sağlamış olması gerekir. Bu şartlar kıdem tazminatı şartları yazısında anlatılır.
Evlenen İşçinin Kıdem Tazminatı Alabilmesi İçin Ne Yapması Gerekir?
Kadın işçinin tek yapması gereken işten ayrılmak ve buna gerekçe olarak evlenmiş olmasını göstermektir. Kıdem tazminatı alabilmek için evliliğin ispatından başka bir şeye ihtiyaç duymaz.
En önemli şart, evlenme nedeniyle işten ayrılmanın evlenme tarihinden itibaren 1 yıl içinde yapılmasıdır. İş hukukunda ispat önemlidir. Evlilik nedenine dayanarak fesih yapıldığını ispat etmenin en sağlıklı yolu, evlilik cüzdanı fotokopisini ek yapıp ihtarname çekerek fesih yapmaktır.
Evlenme nedeniyle işten ayrılıp tazminat alma hakkı, kanunda kadın işçiye tanınan kayıtsız şartsız bir haktır. Kadın işçi ayrıldıktan sonra başka işyerinde çalışsa da çalışmasa da kıdem tazminatı hakkı etkilenmez.
Bu şekilde kendi isteğiyle işten ayrılan kadın işçi işsizlik ödeneğinden yararlanamaz.[3] Ayrıntılar istifa edersem işsizlik maaşı alabilir miyim rehberinde yer alır.
Evlenen Kadın İşçi İhbar Tazminatı Alabilir mi?
Evlenen kadın işçi işten kendisi ayrıldığı için ihbar tazminatı alamaz. Önemli olan, ihbar tazminatı ödeyip ödemeyeceğidir. Yargıtay kararlarına göre evlenme nedeniyle işten ayrılan kadın işçi ihbar sürelerine uymak zorunda olmadığı gibi ihbar tazminatı da ödemez. İhbar süreleri ve ihbar tazminatı ihbar tazminatı yazısında ayrıca anlatılır.
Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Verilmezse Ne Yapılabilir?
Kadın işçi evlenip işinden ayrılır ve kıdem tazminatını alamazsa bu alacak için dava açmalıdır. Dava sürecinde alamadığı ücretler, fazla mesai, yıllık izin ve eksik yatan SGK primleri gibi diğer haklar da talep edilebilir.
İşçilik alacaklarında 2018 yılından itibaren dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru yapılmazsa dava, dava şartı eksikliğinden reddedilir.[4] Başvuru adımları arabulucuya nasıl başvurulur yazısında yer alır.
Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetkili mahkeme işçinin işini gördüğü yer veya işverenin yerleşim yeri iş mahkemesidir; ayrıntılar iş mahkemesi görev ve yetki kuralları yazısındadır. Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır.[5] Süre ayrıntıları iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısında bulunur.
Evlendiği İçin İstifa Eden Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Alma Hakkı Var Mıdır?
Evet. Normalde bir işçinin haklı bir sebep olmaksızın işinden istifa etmesi, kıdem tazminatına hak kazanmasına engel teşkil eder. Fakat evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için bu nedene dayanarak istifa etmesi yeterli olur.
Kadın İşçinin Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma Hakkı Ne Kadar Süre İçin Geçerlidir?
Evlenme nedeniyle işten ayrılma düşüncesinde olan işçi bu hakkını 1 yıl içerisinde kullanabilir. Sonrasında bu imkan son bulur.
Evlilik Nedeniyle İstifa Eden Kadın İşçi Başka Bir İşte Çalışabilir mi?
Evet. Kişinin bu durumda farklı bir işte çalışmaya başlaması önceki işyerinden edindiği kıdem tazminatı hakkını zedelemez.
Normalde Kıdem Şartlarını Taşımayan Ancak Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı Var mı?
Hayır. Evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için halihazırda kıdem tazminatı şartlarını da sağlamış olması gerekir.
Evlilik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Evlilik tazminatı, kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde işini kendi arzusuyla sona erdirmesi halinde, işe başladığı tarihten itibaren her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında ödenen kıdem tazminatıdır. Bir yıldan fazla süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Hesapta son aylık brüt ücretin yanı sıra yemek, ulaşım ve prim gibi düzenli ödemeler de dikkate alınır. İşçinin kullanmadığı yıllık izin ve ödenmeyen fazla mesai ücretleri varsa bunlar da ayrıca alınır. Genel hesaplama yöntemi kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı nedir yazısında anlatılır.
Kıdem Tazminatı ile Evlilik Tazminatı Arasındaki Fark Nedir?
Her ikisi de aslında işten ayrılan çalışanlara ödenen tazminatı ifade etmektedir. Kıdem tazminatı olayında mezkur kanunun 14. maddesinde sayılan şartların taşınması gereklidir. Evlilik akdi nedeniyle işten ayrılma normal şartlar altında kıdem tazminatının dışında bir uygulamadır. Ancak yine 14. maddede getirilen hüküm ile bu durumda kıdeme dahil edilmiştir.
Kadın İşçi Kıdem Tazminatı Alabilmesi İçin Yalnızca Evlilik Sebebiyle İşten Ayrılıyor Olması Yeterli Midir?
Evlenme nedeniyle kıdem tazminatı hakkı kazanması hali ile anlatılmak istenen, kadın işçinin evlilik nedeniyle işi kendi isteğiyle bırakması ve bu halde kıdem tazminatına hak kazanması durumudur. Ancak bu halde kadın işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için kanunumuzda kıdem tazminatı için aranan diğer şartları da kadın işçinin taşıyor olması gerekmektedir.
Evlilik Sebebiyle İşten Ayrılan Kadın İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir mi?
İşsizlik sigortasına ilişkin düzenlemeler 4447 sayılı Kanun ile yapılmaktadır. Bu Kanun kapsamında iş sözleşmesini kendi isteğiyle fesheden yani istifa eden işçi işsizlik ödeneğinden yararlanamaz. Feshin evlilik veya taşınma gerekçesiyle yapılmış olması bu uygulamayı değiştirmez. Konu istifa edersem işsizlik maaşı alabilir miyim rehberinde ayrıca anlatılır.
Evlilik Sebebiyle İşten Ayrılmalar SGK’ya Hangi Kodla Belirtilir?
4857 sayılı iş kanunu gereğince fesih bildirimi yazılı olarak ve fesih sebebinin açık şekilde belirtildiği şekilde olmalıdır. Bu doğrultuda işçinin işten çıkış gerekçesi de SGK işten çıkma kodu ile uyumlu olmalıdır. Kodların tamamı hangi işten çıkış kodu işsizlik ödeneği alınabilir yazısında yer alır. Evlilikten kaynaklı işten ayrılmak isteyen kadın işçi de bu konuda “13” koduna bağlıdır.
Daha geniş anlatım Zorla İstifa Ettirilen İşçinin Tazminat Hakları rehberinde, benzer bir soru ise Askere Giden İşçinin Hakları yazısında yer alır.
Kaynaklar