İşe iade davaları ne kadar sürede tamamlanır sorusu dava açmak isteyen işçiler için merak edilen bir sorudur. İşe iade davası iş mahkemesinde görülür ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesine göre ivedilikle sonuçlandırılır.[1] Kanun belirli bir gün sayısı öngörmez. İş mahkemesinin kararına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir ve Yargıtay’a temyiz edilemez.[2] Süreler mahkemenin iş yüküne göre değişir ve yoğun mahkemelerde dava kısa sürede tamamlanamayabilir.
İşe İade Davası Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
İlk derece mahkemelerinin ve bölge adliye mahkemelerinin iş yoğunluğu her geçen gün artmakta. Dolayısıyla davaların sonuçlanma süreleri de sürekli olarak uzamaktadır. Örneğin işe iade davası ne kadar ivedilikle sonuçlandırılır dense de, aynı anda on binlerce işe iade davası varsa ivedi olmanın da anlamı kalmamaktadır. Uygulamada ilk derece mahkemeleri işe iade davalarını ortalama 1 yıl içerisinde sonuçlandırmaktadır. Ancak sürenin kısalması ya da uzaması hem hakime hem de taraflara bağlıdır. İstinaf başvurusunda dosyanın incelendiği bölge adliye mahkemelerinden ise kararlar ortalama 6-12 ay içerisinde gelmektedir. Sonuç olarak uygulamada işe iade davası ne kadar sürer sorusunun cevabı değişkendir ve çoğu zaman 1,5-2 yılı bulabilir.
İşe İade Davasının Süresini Kısaltmak İçin Neler Yapılabilir?
Birçok dava türünde olduğu gibi işe iade davalarının çoğunluğunda aslında dosya üzerinden karar vermek mümkündür. İvedi olmanın önemli olduğu bu tür davalarda dava ve cevap dilekçesinin ve delillerin eksiksiz sunulması sonucu araştırılması gerekli husus bulunmaması halinde dosya üzerinden karar verilmesi yerinde olacaktır. Bu usulün geliştirilmesi ile mahkemelerin duruşma yükü azalacağı gibi özellikle işçinin iş hayatı da daha iyi korunacaktır.
Davalı işverenden davanın hızlanması için çalışmasını beklemek yerinde olmaz. Ancak davacı, dava dilekçesini iyi hazırlamalı, derdini iyi anlatmalı, sunabildiği delillerin tamamını derhal sunmalı, çok sayıda tanık yerine konuya gerçekten tanıklık edebilecek kişilere delil listesinde yer vermelidir. Hukuki bilgiye sahip olunmadan açılan davaların kısa sürede sonuçlanmasını beklemek dayanaksızdır. Alelacele açılmış ve hukuki bilgiden yoksun davaların hızlı sonuçlanmasını beklemek bir yana, reddolmaması bile başarıdır.
İşe İade Sürecinde Aşamalara Göre Süreler
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay |
| Dava açma | Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta |
| İlk derece yargılaması | Uygulamada ortalama 6 ay ile 1 yıl arası |
| İstinaf incelemesi | Uygulamada ortalama 6-12 ay; karar kesindir |
| İşçinin işe başlama başvurusu | Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü |
| İşverenin işçiyi işe başlatması | Başvurudan itibaren 1 ay |
Süreler toplandığında asıl uzun kısmın ilk derece ve istinaf yargılaması olduğu görülür. Arabulucuya başvuru ve dava açma aşamaları kısa sürelere bağlıdır. Bu yüzden toplam süre çoğu zaman 1,5-2 yıl civarındadır. Karar kesinleştikten sonra işe başlama başvurusu ve işverenin bir aylık başlatma süresi bunlara eklenir.
İşe İade Davası Hangi Sürede Açılır?
İşçi, iş güvencesi kapsamındaysa ve fesih geçersiz bir sebebe dayanıyorsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılır.[1] Bu sürelerin aşılması durumunda işe iade davası açılamaz. Şartların ayrıntısı işe iade davası şartları rehberindedir.
Arabuluculuk Aşaması Ne Kadar Sürer?
7036 sayılı Kanunun 3. maddesine göre arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.[3]
Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir ve ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.[1] Bu durum toplam süreyi uzatır.
Dava Açıldıktan Sonra Yargılama Nasıl İlerler?
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır.[4] Davalı işveren, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir. Cevap dilekçesinin bu sürede hazırlanması çok zor veya imkansızsa mahkeme, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verebilir.[5]
Taraflar delillerini dilekçeleriyle birlikte bildirmek zorundadır.[6] Mahkeme mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.[7]
Dosya üzerinden karar verilemezse mahkeme, ilk duruşma dışında kalan tahkikat işlemlerini iki duruşmada tamamlar. Duruşmalar arasındaki süre bir aydan uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla tahkikat yapılması gibi zorunlu hallerde hakim, gerekçesini belirterek bir aydan sonrası için de duruşma günü verebilir ve ikiden fazla duruşma yapabilir.[7]
Süreyi Uzatan ve Kısaltan Unsurlar
- Bilirkişi raporu: Taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlanmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Mahkeme ek rapor alabilir ya da yeni bilirkişi görevlendirebilir. Her tur dosyanın ilerlemesini geciktirir.[8]
- Tebligat: Cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden, kanun yoluna başvuru süresi ilamın tebliğinden işler. Tebligatın gecikmesi bu süreleri öteler.[9]
- Deliller: Tanık ve belge gibi delillerin dilekçe aşamasında bildirilmesi gerekir. Eksik kalan deliller ek duruşma ihtiyacı doğurabilir.
- Kısaltan unsur: Uyuşmazlık belgelerle çözülebiliyorsa mahkeme dosya üzerinden karar verebilir.
İstinaf Aşaması
İstinaf başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar.[10] Bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işçinin on iş günlük başvuru süresi işler.[11]
Bu aşamadan sonrası işe iade davası sonucunda işçinin işe başlamaması yazısında ele alınır.
İşe İade Davaları Nasıl Sonuçlanır?
Feshin geçersizliğine karar verilirse işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurmalıdır; işveren de işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.[12] İşçi işe başlamazsa fesih geçerli sayılır. İşveren başlatmazsa işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gündeme gelir.
Dava reddedilirse yargılama giderleri ve karşı tarafın vekalet ücreti kural olarak işçiye yüklenir. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.[3]
İşe İade Davalarında Kanuni ve Uygulamadaki Süreler
4857 sayılı İş Kanunu hükümlerince işe iade davaları ivedilikle görülen davalardır. Bunun anlamı davaların en kısa sürede bitirilmesinin amaçlandığıdır. İş mahkemelerinde 7036 sayılı Kanun gereği basit yargılama usulü uygulanır.[4] Bu da sürenin kısalmasına katkı sağlar.
Kanun burada kesin bir gün sayısı belirlemez. Uygulamada ilk derece aşamasında 6 ay ile 1 yıl arasında, istinaf aşamasında ise 6-12 ay arasında karar verilmektedir. Tabii bu durum iş mahkemesinin yoğunluğuna, işten çıkarılma gerekçesine, eldeki delillere, tanıklara ve takip özenine göre değişir.
Benzer bir soru İş Davaları Mahkeme Süreci Nasıl İşler yazısında yer alır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.8 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.317 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.318 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.320 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.317; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.345 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20 ve m.21 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21 ↩