İşçinin İstifaya Zorlanması

İşçinin istifaya zorlanması işçiler tarafından sıkça sorulmaktadır. İşverenlerin kimi zaman işçilerini istifaya zorladıklarına şahit olabiliyoruz. Bunun hukuki anlamda ciddi sonuçları olduğunu söylememiz gerekir. Zira bu durum işverenin ağır kusurlu olduğu bir hal olarak kabul edilir.

İşçinin istifaya zorlanması Yargıtay kararlarına sıklıkla yansımıştır. Aşağıda hukuki sonuçlar, ispat yöntemleri ve sık sorulan sorular yer alır.

İşverenler tarafından işçilere uygulanan baskı ve mobbing, ne yazık ki her geçen gün artmakta ve bununla ilgili çeşitli hukuki düzenlemeler bulunmaktadır. Çünkü işçinin isteği olmadan istifa etmesi ve istifa etmeye zorlanması, işverenin ağır kusurlu halleri arasında yer alır. İşçinin ilerleyen dönemde farklı bir işe girerken problem çıkmasından endişe duyması sebebi ile bu zorunlu istifayı kabul ettiği de bilinmektedir. Ancak bu tür bir zorunluluğun işverene olan yaptırımları çok büyük olacaktır.

İstifaya zorlanan işçi için kısa özet

İşçinin İstifaya Zorlanması Nedir?

İşçinin, herhangi bir sebep olmaksızın, haksız bir şekilde baskı kurularak, mobbing yapılarak istifa ettirilmeye çalışılması, işçinin istifaya zorlanması olarak adlandırılmaktadır. Bunun temel nedeni de işveren tarafından işçiye kıdem tazminatı verilmek istenmemesidir. Buradan hareketle işçiye mobbing yapılması sonucunda istifa dilekçesi imzalatılmaya çalışılmaktadır. Ancak tüm bu hareketler hukuka aykırı olup, işveren açısından ağır sonuçlar doğurur. Ayrıca işçinin istifa etmesi ya da istifa etmiş gibi gösterilmesi durumları da olabilir. İşverenin suçlu olduğunun kanıtlanması için de çeşitli ispat yöntemlerine başvurulmalıdır. Peki, hangi şekillerde istifaya zorlama gerçekleşir?

İşçinin İstifaya Zorlanması Nasıl Gerçekleştirilir?

İşverenin, işçinin iradesi olmadan, iradesini yok sayıp, onun istifa etmesini sağlaması pek çok şekilde mümkün olabilir. Tüm bu haller, Yargıtay kararlarında net bir şekilde görülebilir. Şimdi size bu hallerden bahsedeceğiz:

• İşçiye Mobbing Uygulanması: Son yüzyılda, iş olanaklarının artması, işverenlerin daha ucuza işçi bulmaları ya da işçilerin kendilerine tehdit oluşturma ihtimali gibi sebeplerle işçilere mobbing uygulanmaktadır. Bu şekilde işçinin hakları elinden alınmakta, çalışma şartları zorlaştırılmakta ve istifa etmesi için gerekli ortam hazırlanmaktadır.
• İşçiye İradesini Yok Sayarak İstifa Dilekçesi İmzalatılması: İşçinin çeşitli sebepler gösterilerek işten çıkarılmaya çalışılması, bunun için baskı uygulanmasıdır. Böylece işçinin istifa dilekçesini imzalamaktan başka çaresi kalmaz. Ayrıca burada tehdit vb. durumlar da devreye girebilir. İşte bunun için işçinin mutlaka ispat yöntemlerine başvurması gerekir.
• İşçi İstifa Etmiş Gibi Gösterilmesi: Ağır kusurlu hareketlerden biri olmakla beraber, bu hareketle işçinin istifa etmiş gibi gösterilmesi sağlanır. Çoğu zaman işçi işten çıkarıldığını, işyerine geldiğinde öğrenir. İşte bunun için de ispat yöntemleri ile haksız olunduğunun kanıtlanması önemli olacaktır.

İşverenler, çeşitli sebeplerle bu yollara başvurur ve bu şekilde işçinin zorla işten çıkarılması ya da istifa ettirilmesi sağlanmış olur. Peki, neden işveren bu yola başvurur?

İşveren Neden İşçiyi İstifaya Zorlar?

İşçinin tavırlarından, yaptığı hareketlere kadar pek çok eylem ya da sözün kanıt gösterilerek işçinin işten çıkarıldığına şahit olunmaktadır. Ancak zorla istifa ettirilmesinin temel nedenlerinden bir tanesi, işçinin kıdem tazminatı almasının önlenmesidir. Çünkü kıdem tazminatı kural olarak işçinin işveren tarafından işten çıkarılması ya da haklı nedenle işten ayrılması halinde doğar. İşçi kendi isteği ile istifa ederse, bu durumda kıdem tazminatı alma durumu ortadan kalkacaktır. İşte bunun için işverenler işçileri istifaya zorlamaktadır.

İşçinin Zorla İstifaya Zorlandığı Nasıl İspatlanır?

Her uyuşmazlıkta olduğu gibi işçinin istifaya zorlandığı iddiasında da işçinin belirli ispat yöntemlerine başvurması gerekir. Eğer bu yöntemlere başvurmazsa, işverenin haksız olduğu kanıtlanamaz ve işçinin hem işinden olmasının önüne geçilemez hem de kıdem tazminatı alması sağlanamaz. Peki, hangi yöntemlere başvurmak gerekir?

• Olaya tanık olan kişiler,
• Kamera görüntüleri,
• Ses kayıtları,
• Sesli görüşmeler,
• Mesajlaşmalar,
• Yazışmalar ve
• Çeşitli raporlar ile işçinin istifaya zorlandığının ispatlanması mümkündür. İşte bu durumda kişi haksızlığını ispat edebilir.

İşverenlerin işçilere uyguladığı pek çok baskı vardır. Bunlardan biri de işçinin istifaya zorlanmasıdır.

İşçiye Zorla İstifa Dilekçesi İmzalatılması Mümkün Müdür?

Uygulamada işçisini işten çıkarmak isteyen işverenlerin işçiye istifa dilekçesi imzalattığı görülmektedir. İşçinin istifaya zorlanması uygulamada çeşitli şekillerde yapılmakla birlikte, işverenin işçisini istifaya zorlaması her halükarda işveren için kusurlu ve hukuka aykırı bir harekettir.

Beyaz Boş Kağıda Tarihsiz Atılan İmza ile İşçiye İstifa Dilekçesi İmzalatılması Halinde Ne Olacaktır?

Uygulamada işverenlerin, işçi işe başlamadan önce, işçiye boş kağıda tarih atılmaksızın imza attırmak suretiyle istifa dilekçesi aldığı görülmektedir. Bu durum ileride işçiyi herhangi bir tazminat ödemeksizin işten çıkarabilmek için yapılmaktadır. Ancak işçi işe girerken veya işe devam ederken kendisinden bu şekilde alınan istifa dilekçeleri herhangi bir hüküm ifade etmemektedir (Yargıtay 9. HD, E.2016/25451, K.2020/10097, 30.09.2020). Bu durumda da işveren iş sözleşmesini herhangi bir haklı neden olmaksızın feshetmiş gibi sonuç doğmaktadır.

Kendisine Zorla İstifa Dilekçesi İmzalatılmak İstenen İşçi Bu Konuda Ne Yapabilir?

İşverenin işçiyi istifaya zorlaması ve bunun için işçiye mobbing uygulaması işverenin işçiye gözdağı vermesi anlamına gelmektedir. İş Kanunu madde 24/2-c düzenlemesinde ‘işverenin işçiye gözdağı vermesi’ durumu işçi için haklı nedenle fesih hali olarak düzenlenmiştir.^[1] Yani işverenin işçisini tehdit ile yıldırma ile istifaya zorlaması, istifa dilekçesi imzalatmaya çalışması hali, işçi için haklı nedenle iş sözleşmesini feshetme sebebidir. Bu nedenle işçi bu durumda iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkına sahiptir.

İstifaya Zorlanan İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir mi?

İşçi kendisi istifa etmiş olsa dahi istifası haklı nedene dayanıyorsa işsizlik maaşına hak kazanabilir. İŞKUR başvurusunun ilk etapta reddedilmesi ve işten çıkış kodu konusu istifa edersem işsizlik maaşı alabilir miyim yazısında ayrıntılı olarak anlatılır.

İşçinin Şarta Bağlı Olarak İstifaya Zorlanmasının Sonuçları Nelerdir?

İşverenler işçileri işten çıkarmak istediklerinde, istifa etmeleri halinde tazminatlarının kendilerine ödeneceğini söyleyerek işçinin şarta bağlı olarak istifasını sağlamaktadırlar. Yargıtay böyle bir durumda şarta bağlı istifa geçersiz olacağından bu durumun şartları varsa ikale sözleşmesi olduğunu kabul etmektedir. Ancak ikale sözleşmesinin geçerliliği işçiye tazminatlarının yanında makul bir yarar sağlanmasına bağlıdır. Başka bir ifadeyle işçiye yasal hakkı olan tazminatlarının yanında ek bir menfaat sağlanmamışsa ikale sözleşmesi de geçersizdir.

Böyle bir durumda istifa geçersiz sayılır ve işverenin iş sözleşmesinin haksız feshettiği kabul edilir. Bu halde işçi, şartları varsa kıdem, ihbar tazminatlarını alabilir ya da işe iade davası açabilir.

İstifa Dilekçesini Haklarını Saklı Tutarak İmzalamak

İşçinin istifa dilekçesinde haklarını saklı tutması fesih iradesinin işçiden değil işverenden geldiğinin göstergesidir. Yargıtay uygulamasında da işçinin istifa iradesi olmadan imzaladığı istifa dilekçesinde tüm hak ve alacaklarını saklı tuttuğunu yazması hayatın olağan akışına aykırıdır. İşçiye bakıyla imzalatılan istifa dilekçeleri işçinin iradesini yansıtmaz.

İşçinin İstifasına Rağmen Tazminatlarının Ödenmesi

Bazı durumlarda işçi istifa etmesine rağmen işveren tarafından işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti gibi tazminatları ödenmektedir. İstifa dilekçesine rağmen işverenin tazminat ödemesi yapması iş sözleşmesini işverenin feshettiğini gösterir.

İstifa Eden İşçi Tazminat Alır mı?

Halk arasında istifa eden işçinin hiçbir hak talep edemeyeceği düşünülür. Uygulamada istifa dilekçesi verilmiş olsa bile istifa iradesinin varlığı araştırılır. İşverenin baskısıyla imzalanan dilekçede istifa iradesinin bulunmadığı kabul edilir. İstifa eden işçinin tazminat durumu kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı yazısında anlatılır.

İşçiye Bağırıp İstifa Ettiren Kıdem Tazminatını Öder!

İşverenin işçiyi istifaya zorlayıp zorlamadığı tanık beyanları ve delillerle ortaya çıkıyor. Bu nedenle çalışanı istifaya zorlayarak işten çıkarmak, işverene tazminatın ve alacakların faiziyle ödenmesi şeklinde geri dönüyor. İşçinin istifasının gerçek iradesini yansıttığının ispatı gerekir.

İşçinin İstifaya Zorlaması ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Yukarıda işçinin istifaya zorlanması ile ilgil temel mevzuat düzenlemelerine ve bunun uygulamadaki görünümüne yer verdik. Görüldüğü üzere çoğunlukla yargı kararları ile işçi hakları korunmuştur. Bu konuda ayrıca sıkça sorulan bazı sorular vardır. Bunları burada yanıtlayacağız.

İşverenin İşçiyi İstifaya Zorlaması Nedir?

İşverenin işçisini baskı, yıldırma, tehdit, mobbing gibi kusurlu hareketlerle istifa etmeye mecbur bırakmasıdır.

İşçi İstifa Dilekçesini İmzalamak Zorunda mıdır?

Hayır, zorunda değildir. İşçinin zorla imzaladığı dilekçe işçinin istifa etmiş olması sonucunu doğurmaz. Gerçekteki durum her türlü ispat aracı ile ve karinelerle ispat edilebilir.

İstifaya Zorlanan İşçinin Hakları Nelerdir?

İşçiye zorla istifa dilekçesinin imzalatılması halinde işçi işten zorla çıkarılmış gibi sonuç doğar. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret alacakları ve işe iade hakkının ayrıntıları zorla istifa ettirilen işçinin tazminat hakları yazısında yer alır.

İşe Girerken Tarihsiz İstifa Dilekçesi İmzalayan İşçi Ne Yapabilir?

Tarihsiz istifa dilekçesi ve boş beyaz sayfaya atılan imza hukuken geçersizdir. İşçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Herhangi bir neden yokken bu önceden imzalanmış metinlere dayanarak işçinin istifa etmiş gibi gösterilmesini Yargıtay kabul etmemektedir.

İşçi İstifa Etmiş Gibi Gösterilebilir mi?

İşçinin istifa etmiş gibi gösterilmesi işverenin ağır kusurlu davranışıdır. İşçinin istifa ettiğini ispat yükü işverendedir. İşçiye zorla izin kullandırılıp, bir takım evraklar imzalatılıp istifa etmiş gibi gösterilmesi durumunda işçi işe iade davası, işçi alacağı davası veya diğer hakları için dava açabilir.

İşçiye Zorla İzin Kullandırılabilir mi?

Hayır, kullandırılamaz. Bu, uygulama işverenler tarafından işçiyi istifa etmiş gibi göstermek için yapılıyorsa mobbing yapılıyor demektir. İşçi bunu kabul etmeme hakkına sahiptir.

İşçinin İstifaya Zorlanmasında İspat Yükü Kimdedir?

İstifa ettiğine dair evrak bulunan işçi, zorla istifa ettirildiğini ispatlamalıdır. İşçi; iş sözleşmesi, tanık, işveren ve işçi arasındaki mesajlaşmalar, faaliyet raporları gibi hukuka uygun ispat araçlarını ileri sürerek istifaya zorlandığını ispatlayabilir.

İşçinin İstifaya Zorlanması Halinde İşe İade Davası Açılabilir mi?

İşçi zorla istifa ettirildiğinde hukuken işten çıkarılmış sayılacağından işine geri dönmek için işe iade davası açabilir. Bunun için işe iade davasının genel şartlarının oluşmuş olması gerekir; şartlar işe iade davası şartları yazısında yer alır.

Zorla İstifa Ettirilen İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir mi?

İşçinin istifası haklı nedene dayanıyorsa işçi işsizlik maaşı alabilir. Başvuru ilk etapta reddedilse bile dava aşamasında yeniden başvuru yapılabilir. Süreç işsizlik maaşı ve çıkış kodu rehberinde anlatılmıştır.

İstifa Dilekçesinde Haklarını Saklı Tutmanın Sonucu Nedir?

İşçinin haklarını saklı tutarak istifa ettiğini beyan etmesi, fesih iradesinin işveren tarafından kullanıldığı anlamına gelir. Yargıtay bu beyanın işçiden gelmesini hayatın olağan akışına aykırı kabul eder. Şartlı istifa geçerli değildir.

İŞTE GERÇEKLEŞMİŞ BİR OLAY

Yargıtay kararına konu olan olayda (9. HD, E.2015/13506, K.2017/15643, 12.10.2017) işçi, fazla mesaiye çocuğunun rahatsızlığı nedeniyle kalmak istememiş ve işyerinden ayrılmış. Ertesi gün işveren vekili, durumu öğrenerek işçiye bağırıp çağırmış. Olayın uzaması sonucu işyerinde tatsızlık yaşanmış ve işveren vekili tarafından işçiye işyerindeki bilgisayarda matbu olarak hazırlanmış istifa dilekçesinin boş bölümleri doldurularak imzalatılmış.

GERÇEK İRADESİYLE DEĞİL

İşçi bu olayın üzerine yerel mahkemede dava açarak kıdem, ihbar tazminatlarıyla fazla mesai ve yıllık izin ücreti alacaklarını talep etmiş. İşveren savunmasında işçinin ustabaşıyla kavga ettiğini ve bunun üzerine istifa ettiğini belirtmiş. Yerel mahkeme işçinin gerçek iradesinin istifa olmadığına karar vererek işçinin talebini kısmen kabul etmiştir. İşveren davayı temyiz ederek Yargıtay’a taşımış.

YARGITAY: HAKLI NEDEN

Yargıtay işverenin temyizi sonrası dosyayı incelemiş ve işçinin işveren vekili konumundaki ustabaşının bağırıp çağırması sonrası iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğine karar vermiştir. Yani yaşanan olayın tanık beyanlarına göre işçinin ifade ettiği şekilde gerçekleştiğini ve işveren vekili konumundaki kişinin işçiye bağırıp çağırması sonrası işçinin istifa ettiğini kabul ederek işçi tarafından iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiği sonucuna varmıştır. Kıdem tazminatı talebi yerinde bulunmuş, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle de olsa kendisi feshettiği için ihbar tazminatı talebi reddedilmiştir.

ÜSTÜNE FAİZ DE EKLENİR

Yargıtay kararının detayları incelendiğinde işçinin istifa mı ettiği, yoksa işveren tarafından mı işten çıkartıldığı noktasında küçük detayların çok önemli olduğu ortaya çıkıyor. İşverenlerin işçiyi istifaya zorlayıp zorlamadığı er ya da geç tanık beyanları ve delillerle ortaya çıkıyor. Bu nedenle işçinin istifaya zorlanarak kıdem tazminatı ödemeden işten çıkarmak işverene tazminatın ve alacakların faiziyle ödenmesi şeklinde geri dönüyor. İşverenlerin işçileri bu konuda zorlamamaları kendi lehlerine de olacaktır.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ↩