Arabuluculuk Görüşmesinde Dikkat Edilecekler ve İmza

Arabulucunun odasına girdiniz. Karşınızda işvereniniz ya da avukatı oturuyor. Masada bir teklif var ve imzalanmayı bekleyen bir kağıt duruyor. Arabuluculuk görüşmesi çoğu zaman birkaç saat sürer ve karar vermek için de o kadar vaktiniz olur.

İçindekiler

Arabuluculuk görüşmesi, iş davası açılmadan önce tarafların arabulucuyla bir araya geldiği toplantıdır. İşçilik alacağı ve işe iade taleplerinde bu aşama dava şartıdır.^[1] Aşağıda görüşmeye hazırlıktan imzaya kadar dikkat edilecek noktalar var.

Arabuluculuk görüşmesinde hemen bilmeniz gerekenler

Arabulucu hüküm vermez. Çözümü taraflar üretir. Arabulucu bir öneri getirebilir, ancak öneri kimseyi bağlamaz.
Görüşmede ileri sürülen teklifler ve yapılan kabuller, sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz.^[2]
Arabulucu, tarafların verdiği bilgi ve belgeleri aksi kararlaştırılmadıkça gizli tutar.
Anlaşma belgesi imzalandıktan sonra, anlaşılan konularda dava açılamaz.
Anlaşamazsanız imza atma zorunluluğunuz yoktur. Son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır.

İmzadan önce belge, tutar, ödeme ve feragat maddeleri: arabuluculuk görüşmesi için kontrol listesi

Görüşmeye gitmeden önce hazırlık

Hazırlıksız giden taraf, masada gördüğü ilk rakamı değerlendirmek zorunda kalır. Önceden hesap yapan taraf ise teklifin neresinde eksik olduğunu görür.

Alacak listesi ve hesap

Talep edeceğiniz kalemleri yazın. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti ve ödenmeyen ücretler bunların başında gelir. Rakamları kabaca görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Sonuç bir tahmindir. Ödeme belgeleri ve bordrolar, gerçek tutarı belirler.

Belgeler

Fesih bildirimi, bordrolar, banka dekontları ve SGK kayıtları yanınızda olsun. SGK kayıtlarını nasıl alacağınızı SGK hizmet dökümü yazısında bulabilirsiniz. Eksik prim görürseniz bunu görüşmede dile getirin.

Temsil ve yetki

Görüşmelere bizzat, kanuni temsilci ya da avukat aracılığıyla katılabilirsiniz. İşveren ise yazılı belgeyle yetkilendirdiği bir çalışanını gönderebilir. Bu kişi son tutanağı da imzalayabilir.^[1] Karşı taraftan gelen kişinin yetki belgesine bakın. Belgede imza ve pazarlık yetkisi yazıyor mu, bunu sorun.

Başvurunun hangi büroya yapılacağı ve büro yetkisine itirazın nasıl işlediği arabulucuya nasıl başvurulur yazısında anlatılır. Mahkemenin yetkisi ise ayrı bir konudur ve iş mahkemesi görev ve yetki kuralları yazısında yer alır.

Toplantı sırasında neler olur?

Aşama	Ne olur?	Dikkat edeceğiniz nokta
Açılış	Arabulucu süreci, gizliliği ve sonuçlarını anlatır	Anlamadığınız yeri sorun
Ayrı ya da ortak görüşme	Arabulucu tarafları ayrı ayrı veya birlikte dinleyebilir	Söylediklerinizi karşı tarafa aktarmamasını isteyip istemediğinize karar verin
Teklif aşaması	Rakamlar ve kalemler konuşulur	Tutarın brüt mü net mi olduğunu sorun
Arabulucunun önerisi	Taraflar çözüm üretemezse arabulucu öneri getirebilir	Öneri bağlayıcı değildir
Sonuç	Anlaşma ya da anlaşamama tutanağı düzenlenir	İmzadan önce metni baştan sona okuyun

Arabulucu görüşmeye her türlü iletişim aracıyla davet edebilir ve görüşmeyi de bu araçlarla yapabilir. Telefon ya da görüntülü bağlantıyla katılım mümkündür.^[3] Uzaktan katılımda tutanakların size ulaşması gerekir. İmzalı örneği alana kadar süreci kapalı saymayın.

Pazarlık sırasında nasıl davranılır?

İlk teklifi hemen kabul etmek zorunda değilsiniz. Teklifin hangi kalemlere dağıldığını sorun. Toplam rakam yüksek görünse de içinde ödenmiş olduğunu düşündüğünüz kalemler olabilir.

Süre baskısı hissederseniz arabulucudan ara isteyin. Hesabınızı yeniden gözden geçirmek için sakin bir an bulmak meşru bir taleptir. Gerekirse ikinci bir oturum için tarih istenebilir. Üç haftalık süre içinde yeni oturum yapılabilir.

Teklifleri yazılı hale getirmeye çalışın. Sözlü söylenen rakam, belgeye farklı geçebilir. Arabulucudan, anlaşılan tutarın belgeye aynen yazılmasını isteyin. Tutanağı imzalamadan önce telefonla bir hukukçuya göstermek de mümkündür.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Anlaşma olursa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit paylaşılır. Anlaşma olmazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.^[1] Ücretin ayrıntıları zorunlu ve ihtiyari arabuluculuk farkı yazısında anlatılır.

Anlaşma belgesinde ücretin kimin tarafından ödeneceği yazmıyorsa soruyu açıkça sorun. Ücret konusunda aksi kararlaştırılabildiği için bu satır belgeye yazılmalıdır. Tarife her yıl yenilenir, güncel tutarı arabulucudan öğrenebilirsiniz.

Anlaşma belgesinde imzadan önce bakılacaklar

Anlaşmanın kapsamını taraflar belirler. Belge yazıldıktan sonra taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır.^[4] Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliği taşır. Yani ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibine geçilebilir.

Kalemler ve tutarlar

Belgede her alacak kalemi adıyla ve tutarıyla geçmeli. “Tüm hak ve alacaklar için” gibi geniş bir cümle görürseniz durun. Hangi kalemlerin dışarıda kaldığını sorun. Kısmi anlaşmada, üzerinde anlaşılan ve anlaşılamayan hususlar son tutanakta açıkça belirtilir.^[5]

Ödeme tarihi ve şekli

Ödeme tek seferde mi yapılacak, taksitli mi? Hangi hesaba ve hangi tarihe kadar? Taksitli anlaşmada geciken taksit için ne olacağı yazılmadıysa risk size kalır. İlam niteliği, ödenmeyen kısım için icra yolunu açar. Yine de en güvenlisi, ödemenin banka hesabına yatmasıdır.

İbra ve feragat cümleleri

Belgede “ibra” ya da “başka hakkı kalmamıştır” gibi ifadeler varsa, kapsamını satır satır okuyun. Anlaşılan konularda taraflar dava açamaz.^[4] Arabuluculuk dışında imzalanan ibra belgeleri için TBK m.420 ayrı şartlar arar. Bu şartları ibraname nedir yazısında görebilirsiniz.

İşe iade talebinde zorunlu unsurlar

İşe iade görüşmesinde işçinin işe başlatılması üzerinde anlaşılıyorsa üç şey belgede yer almalıdır. İşe başlatma tarihi, boşta geçen süre için ödenecek ücret ve diğer hakların parasal miktarı, işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatın parasal miktarı. Bunlar yazılmazsa anlaşma sağlanamamış sayılır.^[6] İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hale gelir.

Yargıtay ne diyor?

Bir davada işçi, maddi haklarını aldığına dair evrakların arabulucuyla görüştürülmeden önce imzalatıldığını ileri sürdü. Dava, ihtiyari arabuluculukla düzenlenen bir tutanağın iptali içindi. Bozma sonrası ilk derece mahkemesi tutanağı iptal etti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu kararı onadı. Mahkemenin gerekçesi şuydu.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/2976 K.2024/4231, 06.03.2024 (onama)

“…tutanağın imzasından sonra arabulucu ile görüştürüldüğünden bu tutanağın arabuluculuk tutanağı vasfını haiz olmadığı…”

Karar ihtiyari arabuluculuğa ilişkindir. Yine de görüşmenin gerçekten yapılması gerektiğini gösterir. İmza, görüşmenin sonunda atılır, başında değil.

Örnek durum

Örneğin bir işçi, iş sözleşmesi feshedildikten sonra arabulucuya başvuruyor. İşveren vekili toplantıda belirli bir tutar öneriyor ve belgede “tüm alacaklar” ifadesinin yer almasını istiyor. İşçi hesabına göre fazla mesai alacağı bu tutarın dışında kalıyor. Belgede “tüm alacaklar” ifadesi kalırsa fazla mesai de kapsam içinde sayılabilir ve o kalem için dava yolu kapanabilir. İşçi bu yüzden belgedeki kalemleri tek tek yazdırıyor ve fazla mesaiyi anlaşma dışında bırakıyor.

Sık yapılan hatalar

Hesap yapmadan görüşmeye gitmek.
Rakamı brüt mü net mi sormamak.
Genel ibra cümlesini fark etmeden imzalamak.
Ödeme tarihini ve şeklini belgeye yazdırmamak.
Tutanağın imzalı örneğini almamak.
Anlaşma olmayacağını anlayınca görüşmeyi öfkeyle terk etmek. Son tutanak düzenlenmeden dava açılamaz.

İmzadan önce kontrol edin

Belge doğru türde mi? Anlaşma mı yazılmış, anlaşamama mı?
Kalemler adıyla ve tutarıyla yazılı mı?
Tutarlar brüt mü, net mi?
Ödeme tarihi ve ödeme şekli belgede var mı?
Geniş feragat cümleleri çıkarıldı mı ya da kapsamı sınırlandı mı?
İşe iade anlaşmasında üç zorunlu unsur yazılı mı?
İmzalı bir örnek elinize verildi mi?

Görüşmeye katılmamanın bedeli de vardır. Ayrıntıları arabuluculuğa katılmamanın sonucu yazısında okuyabilirsiniz. Anlaşma olmazsa nelerin değişeceğini arabuluculuk sonrası dava süresi yazısı anlatır. Başvuru sürecinin kendisi için arabulucuya nasıl başvurulur yazısına bakın.

Arabuluculuk Görüşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuk görüşmesinde avukat bulundurmak zorunlu mu?

Hayır. Taraflar bizzat katılabilir, kanuni temsilci ya da avukat gönderebilir. İşveren ise yazılı yetki verdiği bir çalışanını da gönderebilir.

Arabulucu bana teklifi kabul ettirebilir mi?

Hayır. Arabulucu karar vermez. Çözüm önerisi getirebilir, ancak kabul etmek zorunda değilsiniz.

Görüşmede söylediklerim davada aleyhime kullanılır mı?

Arabuluculuk sırasında ileri sürülen teklifler ve yapılan kabuller, dava açıldığında delil olarak ileri sürülemez. Davada zaten kullanılabilecek deliller ise arabuluculukta sunuldu diye geçersiz sayılmaz.

Anlaşma belgesini imzaladıktan sonra dava açabilir miyim?

Anlaşılan konularda taraflar dava açamaz. Belgenin usule aykırı hazırlandığı ya da iradenizin sakatlandığı iddiası ise mahkemede ayrıca incelenebilir. Bunun için delil gerekir.

Kaynaklar