İşten ayrılan işçinin alacakları tek kalemden oluşmaz. Kıdem, ihbar, izin, fazla mesai, bayram ve ödenmeyen ücret ayrı kurallara bağlıdır. Aşağıdaki araç bu kalemleri tek tabloda toplar.
Dayanak: 1475 s.K. m.14, 4857 s.K. m.17, 41, 47, 59. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Araç hangi kalemleri hesaplıyor?
Önce giriş ve çıkış tarihini, aylık brüt ücreti ve yan hakların yıllık toplamını yazın. Sonra elinizdeki kalemleri işaretleyin ya da gün ve saat olarak girin. Boş bıraktığınız kalem tabloya girmez.
| Kalem | Aracın girdisi | Hesap yöntemi |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Fesih nedeni kutusu | Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret, kıdem tavanıyla sınırlı |
| İhbar tazminatı | İşveren süre vermedi kutusu | Kıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık ücret |
| Yıllık izin ücreti | Kullanılmayan gün | Günlük çıplak ücret × gün |
| Fazla mesai | Toplam saat | Aylık ücret ÷ 225 × 1,5 × saat |
| Bayram ve genel tatil | Çalışılan gün | Günlük ücret × gün |
| Ödenmeyen ücret | Brüt tutar | Girdiğiniz brüt tutar |
Dayanaklar şunlardır. Kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanun m.14, ihbar tazminatı 4857 sayılı Kanun m.17, fazla mesai m.41, bayram ve genel tatil ücreti m.47, yıllık izin ücreti m.59’dur.[1]
Brüt, kesinti ve net nasıl ayrışıyor?
Her kalemin vergisi aynı değildir. Kıdem tazminatından yalnız damga vergisi kesilir. İhbar tazminatından gelir ve damga vergisi kesilir, SGK primi kesilmez.
Ücret niteliğindeki kalemlerde durum başkadır. İzin ücreti, fazla mesai, bayram ücreti ve ödenmeyen ücret SGK, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Araç bunları çıkış ayının bordrosuna eklenmiş gibi hesaplar.
Mahkeme kararı ise brüt tutar üzerinden kurulur. Kesintiler ödeme aşamasında yapılır. Gecikme faizi de ayrıca işler, araçta yoktur.
Örnek hesap
Kurgusal bir işçi 4 yıl 7 ay 14 gün çalışmıştır, aylık brüt ücreti 45.000 TL’dir. İşveren haklı neden olmadan ve süre vermeden işine son vermiştir. İşçinin 10 gün kullanılmamış izni, 60 saat ödenmemiş fazla mesaisi, 3 gün bayram çalışması ve 22.500 TL ödenmeyen ücreti vardır. Kesintiler Eylül ayı bordrosuna göre alınmıştır.
| Kalem | Brüt | Kesinti | Net |
|---|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | 207.976,03 TL | 1.578,54 TL | 206.397,49 TL |
| İhbar tazminatı (8 hafta) | 84.000,00 TL | 13.237,56 TL | 70.762,44 TL |
| Yıllık izin ücreti (10 gün) | 15.000,00 TL | 4.913,85 TL | 10.086,15 TL |
| Fazla mesai (60 saat) | 18.000,00 TL | 5.896,62 TL | 12.103,38 TL |
| Bayram ve genel tatil (3 gün) | 4.500,00 TL | 1.474,15 TL | 3.025,85 TL |
| Ödenmeyen ücret | 22.500,00 TL | 7.370,78 TL | 15.129,22 TL |
| Toplam | 351.976,03 TL | 34.471,50 TL | 317.504,53 TL |
Toplam brütün ağırlığı kıdem ve ihbar tazminatındadır. Ücret kalemlerinde ise kesinti oranı yüksektir. Aynı brüt tutarın neti kalemden kalemde bu yüzden farklı çıkar.
Araçta olmayan ve sonucu etkileyen durumlar
- Hafta tatili ücreti, ikramiye, prim ve yan hak farkları araçta ayrı bir kalem olarak bulunmaz. Ücretten bağımsız bir alacağınız varsa tutarını “ödenmeyen ücret” kutusuna brüt olarak ekleyebilirsiniz.
- Belirli süreli sözleşmenin haksız feshindeki bakiye süre ücreti için bakiye süre ücreti hesaplama aracını kullanın.
- Hizmetten düşülecek süreler, ücret zamları ve bordro dışı ödemeler tutarı değiştirir.
- Çıkış nedeni kıdem hakkı doğurmuyorsa kıdem kutusunu kapatın. Bir yılı doldurmamışsanız araç kıdemi zaten hesaba katmaz.
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[2] Yıllık izin ücretinde süre, sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar.[3] Diğer kalemlerin süreleri için işçilik alacaklarında zamanaşımı yazısına bakın.
İşçi alacağı davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[4] Süreç için arabulucuya nasıl başvurulur yazısına göz atın. İşten çıkarılma sonrası genel tablo işten çıkarılan işçinin hakları sayfasında anlatılır.
Tüm İşçi Alacakları Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşten ayrılırken hangi alacaklar istenebilir?
Çıkış nedenine göre kıdem ve ihbar tazminatı istenebilir. Ücret alacakları ise çıkış nedeninden bağımsızdır. Kullanılmayan yıllık izin, fazla mesai, bayram çalışması ve ödenmeyen ücret bunlardandır.
Kendi isteğimle ayrıldım, aracı kullanabilir miyim?
Kullanabilirsiniz. Kıdem ve ihbar kutularını kapatın. İzin, fazla mesai, bayram ve ücret alacakları yine hesaplanır.
Aracın verdiği net tutar mahkemede de aynı olur mu?
Aynı olmayabilir. Mahkeme brüt tutara hükmeder, kesintiler ödemede yapılır. Faiz de ayrıca eklenir.
Fazla mesai saatini nasıl bulurum?
Haftalık 45 saati aşan çalışmaların toplamını girin. Puantaj, giriş çıkış kayıtları ve bordro bu toplamı tespit etmeye yarar. Yıllık fazla çalışma 270 saati aşamaz.
Alacaklar için bir süre sınırı var mı?
Vardır. Ücret alacağında süre beş yıldır. Kalemlere göre değişen süreleri zamanaşımı yazısından kontrol edin ve dava öncesi arabuluculuğu unutmayın.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17, m.41, m.47, m.59 ve 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.59 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩