İçeriğe geç
İşçi Hakları Avukatı

Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları

Yayın Güncelleme

Yabancı işçi çalıştırılabilmesi ancak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bu konuda izin vermesine bağlıdır.[1]  Bu izin ancak bazı kriterlerin yerine getirilmesi halinde alınabilecektir.

Yabancı işçi işe başlamadan öne mutlaka çalışma izni almak zorundadır. Ancak işverene bağlı çalışacak yabancı çalışma iznini tek başına alamaz. Bağımsız çalışma izni ve süresiz çalışma izni gibi işverene bağlı olmayan izin türleri ise ayrıca düzenlenmiştir.[2]

Çalışma izni alma şartları çalışılacak ülkeye ve yine çalışılacak işyerine göre değişkenlik gösterebilecektir. Biz de bu makalemiz ile sizinle Türkiye’de yabancı işçiler için çalışma izninin nasıl alınabileceğini anlatacağız.

Çalışma izni başvuruları elektronik ortamda yapılır. Bir işverene bağlı çalışacak yabancı için başvurunun işveren tarafından da onaylanması gerekir; güvenli elektronik imzaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.[3]

Çalışma izni Türkiye’de çalışmak isteyen yabancılara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen izindir. Çalışma izni, çalışacak kişinin işe başlamasından önce alınmak zorundadır. Kanunlarda veya uluslararası anlaşmalarda çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar ise çalışmaya başlamadan en geç bir gün önce Bakanlığa bildirilir.

Çalışma izni başvurularında ilk seferde en fazla 1 yıl için çalışma izni verilebilecektir. Ancak bu izinlerin tamamlanması halinde uzatılması mümkündür. 1 yıllık çalışma süresinin tamamlanması halinde çalışma izninin uzatılması talep edilmiş ve gerekli tüm koşullar sağlanmış ise en fazla 2 yıl süre ile, bu sürenin de ardından yeniden uzatılma istendiğinde ise en fazla 3 yıl süre ile çalışma izni uzatılabilecektir.[4]

Çalışma izni başvurularında her sektör için istenilen belgeler birbirinden farklıdır.

Bakanlığın değerlendirme kriterlerine göre, bilanço esasına tabi işyerlerinde izin istenen her yabancı için en az 5 Türk vatandaşının çalıştırılması esastır.[5] Aynı işyerinde birden fazla yabancı için izin isteniyorsa bu oran her yabancı için aranır.

  • Ayrıca yabancı uyruklu işçi çalıştırmak isteyen işyerinin mali yeterliliği de aranır;
  • Yeni kurulan işyerlerinde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL,
  • Bilançosu bulunan işyerlerinde ise ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL ya da net satışın en az 8.000.000 TL ya da ihracat tutarının en az 150.000 ABD doları olması gereklidir.

Her ne kadar yabancı kişilerin işyerinde çalışabilmek için çalışma iznine başvurmaları ve yapılan değerlendirmeden olumlu sonuç olmaları gerekmekte ise de bazı yabancılar için bu durum söz konusu değildir. Yani bazı yabancı işçilerde çalışma izni başvurularında aranan kriterler aranmayacaktır.

Peki, bu yabancılar kimlerdir?

  • Anne, baba veya çocuğu/çocukları Türk olan yabancılar
  • Bir Türk vatandaşı ile en az 3 yıl süreyle evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar
  • KKTC vatandaşı olan yabancılar,
  • Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahibi yabancılar
  • İnsan ticareti mağduru olarak ikamet izni verilen yabancılar
  • İnsani ikamet izni verilen yabancılar ile uzun dönem ikamet izni sahibi yabancılar.

Yabancı işçi çalıştırma özeti

Çalışma izni için yabancı işçi çalıştırma şartları: Türk çalışan oranı, mali yeterlilik ve süreler

Yabancı İşçi Çalıştırma

Yabancılar için çalışma izni başvuruları, yurt dışında Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliklerine, yurt içinde ise doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılmaktadır. Çalışma izni başvurularının elektronik ortamda yapılması gerekmektedir.

Çalışma iznini verecek makam, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’dır. Bakanlık, usulüne uygun olarak yapılan başvuruları, belgelerin tam ve eksiksiz olması şartıyla, en geç 30 gün içinde sonuçlandırır. Bakanlık çalışma iznini belge olarak düzenler. Çalışma izni başvurusunun, 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yapılmaması halinde ise başvuru reddedilir.

Oturma İzni Olan Yabancıya Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Yurt içinden yapılacak çalışma izni başvurusu en az 6 aylık oturma izni almış ve süresi bitmemiş yabancının işvereni veya danışman firma tarafından online olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi yurt içinden çalışma izni başvurusu yapılabilmesi için yabancının en az 6 ay geçerli bir ikamet iznine sahip olması ve ikamet izni süresinin sona ermemiş olması gerekmektedir.

Oturma İzni Olmayan Yabancılara Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yurt dışından yapılacak çalışma izni başvurusu, yabancının vatandaşı olduğu veya daimi ikamet ettiği ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti konsolosluğuna yapılır. Konsolosluk bu başvuruyu doğrudan Bakanlığa iletir. Bakanlık gerektiğinde ilgili mercilerin görüşlerini de alarak, başvuruyu Kanunun 7. maddesine göre değerlendirir ve durumu uygun görülen yabancıya çalışma izni verir. Yurt dışından yapılan başvuruya ilişkin işlemler konsolosluk ve Bakanlık tarafından elektronik ortamda yürütülür.

Bir işverene bağlı çalışacak yabancının çalışma vizesi başvurusundan itibaren 30 gün içinde işverenin de sistem üzerinden başvuruyu onaylaması gerekmektedir. Yabancılar, çalışma izninde belirtilen süre kadar Türkiye’de kalıp çalışabileceklerdir. Buna göre çalışma izni, yabancıya, hem Türkiye’de ikamet etme hem de çalışma hakkı sağlamaktadır. Nitekim 6735 sayılı Kanunun 12. maddesine göre çalışma izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçer.[6] Dolayısıyla yurt dışından çalışma izni alarak Türkiye’ye giren bir yabancının, Türkiye’de ikamet etme hakkını elde etmek için ayrıca ikamet izni almasına gerek yoktur.

Yabancı işçi çalıştırmak isteyen iş yerlerinin çalışma izni alabilmeleri için bazı şartları karşılamaları gerekmektedir. Araştırmadan yapılan yabancı çalışma izni başvuruları hüsranla sonuçlanabilir. Bu yüzden çalışma izni başvurusu yapmadan önce konuyu iyice araştırmanız istenilen belgeler ve yabancı işçi çalıştırma şartlarını detaylı bir şekilde incelemeniz gerekmektedir.

Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları

Yabancı işçi çalıştıracak iş yerlerinde 5 Türk vatandaşının çalışması esastır. Bu sayı yalnızca bir yabancı işçi çalıştırmak isteyenler için geçerlidir. Eğer birden fazla yabancı işçi çalıştırma durumu varsa her yabancı için 5 Türk vatandaşının çalıştırılması gerekmektedir. Örneğin 5 yabancı çalıştırma izni isteyen bir şirketin bünyesinde toplam 25 Türk vatandaşı çalışmalıdır.

Yabancı işçi çalıştırma izni isteyen işyerinin ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması gerekmektedir. Bilançosu bulunan işyeri bu şartı sağlamıyorsa net satışının en az 8.000.000 TL veya ihracat tutarının en az 150.000 ABD doları olması gerekir. Mali yeterlilik için bu seçeneklerden birini karşılamak yeterlidir.

 İzin almak isteyen şirket ortağı yabancının ise sermaye payının en az %20’sine sahip olması ve bu payın en az 500.000 TL olması gerekmektedir; işyerinin ödenmiş sermayesi de en az 500.000 TL olmalıdır.

Yabancı İşçi Çalıştırma Cezası Almamak İçin Hangi Şartlar Karşılanmalı?

Yabancı işçi çalıştırma izni alarak yasal yollardan yeni bir süreç başlatmış olursunuz. Yabancı uyruklu kişilerin firmanızda çalışabilmesinin anahtarı tam olarak bu izin belgesidir. Fakat bu belgeyi ve izni alabilmek için bazı şartların yerine getirilmesi gerekir. Yabancı işçi çalıştırma şartları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile belirlenir ve şartları karşılıyorsanız yabancı işçi çalıştırma konusunda herhangi bir cezai yaptırım uygulamasına dahil edilmezsiniz.

Merak Ettiğiniz Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları Şöyle:

Yabancı uyruklu işçi çalıştırma şartları hakkında bir bilginiz yoksa ilk olarak söylememiz gereken şudur; firmanızda, almak istediğiniz yabancı çalışanın dışında 5 Türk vatandaşının çalışıyor olması gerekiyor. Fakat bu sayı her yabancı uyruklu çalışan başına 5 Türk çalışan şeklinde olmak zorundadır. Yani siz 2 yabancı uyruklu çalışan için izin almak istiyorsanız, firmanızda en az 10 Türk vatandaşının çalışıyor olduğunu beyan etmelisiniz. Eğer firmanızda yeteri kadar Türk vatandaşı işçi yoksa, yabancı işçi çalıştırma şartı karşılanmıyor demektir.

Turizm sektöründe durum daha farklıdır. Bakanlığın kriterlerinde sayılan belgeli turizm işletmelerinde uzmanlık veya ustalık gerektiren işler için işyerinde en az 10 Türk vatandaşı çalışıyorsa, her yabancı için 5 Türk vatandaşı şartı aranmaz. Eğlence sektörü ve seyahat acenteleri için ise genel bir istisna bulunmaz.

Yabancı işçi çalıştırma izni almak istiyorsanız, firmanızın en az 500 bin TL ödenmiş sermayesinin olduğundan emin olmalısınız. Bilançosu bulunan bir firma bu şartı karşılayamıyorsa, net satışının en az 8 milyon TL veya ihracatının en az 150 bin dolar olması gerekiyor.

Yabancı işçi çalıştırma şartları, şirket ortağı olacak olan yabancılar için daha farklı bir şekilde karşınıza çıkacaktır. Yabancı uyruklu çalışanın şirket ortağı olması durumunda bu çalışanın şirket hissesinin en az %20 olması ve hisse değerinin en az 500 bin TL olması şartı aranıyor.

Yabancı işçi çalıştırma şartları arasında son söyleyebileceğimiz ise çalışana verilecek olan maaşın, görev tanımına göre asgari ücretin belirli katlarından az olmamasıdır; örneğin üst düzey yöneticilerde asgari ücretin 5 katı, mühendis ve mimarlarda 4 katı, diğer yöneticilerde 3 katı, uzmanlık gerektiren işlerde 2 katı aranır, diğer işlerde ise ücret asgari ücretin altında olamaz.

Yabancı Çalışma İzni ile Yasalara Uygun Bir Süreç İzleyin!

Türkiye’de çalışmayı düşünen yabancıların çalışma izni almaları gerektiğini bilmeli, firmanıza yabancı uyruklu çalışanlar almayı planlıyorsanız bu durumu göz ardı etmemelisiniz. Yukarıda bahsettiğimiz şartları karşılayarak yabancı uyruklu işçi çalıştırma konusunda yasalara uygun olarak hareket edebilirsiniz. Yabancı işçi çalıştırma konusunda bilmediğiniz her konuda ise Bakanlığın internet sitesindeki güncel kriterleri kontrol etmeyi ihmal etmemelisiniz.

Pek çok işyerinde yabancı uyruklu işçi çalıştırılıyor. Bazı iş yerleri yasalara dikkat etse de bazıları kaçak yolları da deneyebiliyor. Yasaları bilmeyen işverenlerinse hata payı fazla olabilir. Bu yüzden güncel şartları iyi bilmelisiniz. Yabancı işçi çalıştırma şartları karşılandığında, firmanızın işleyişinin güvenilir ve yasalara uygun bir şekilde gerçekleşeceğinden emin olabilirsiniz.

Aynı konuda ayrıntı için İşçi Hakları Nelerdir? Güncel rehberi ve İşçi Birden Fazla İşte Çalışabilir mi? – Şartları yazısı okunabilir.

Bu konuyla bağlantılı olarak Market Çalışanı Hakları: Vardiya, Fazla Mesai, Kasa Açığı ve Kıdem yazısına bakılabilir.

Aynı konuda ayrıntı için Uzaktan Çalışma Hakları: Sözleşme, Gider ve Fazla Mesai rehberi ve Emeklilik Sonrası Aynı Yerde Devam Eden İşçilerin Hakları yazısı okunabilir.

İlgili mevzuat: Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri.

Kaynaklar

  1. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.12 ↩
  2. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10 ↩
  3. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.15 ve m.17 ↩
  4. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.24 ve m.27 ↩
  5. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri ↩
  6. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.12 ↩