İçeriğe geç
İşçi Hakları Avukatı

İşçinin Konumunun Düşürülmesi ve Fesih Hakkı

Yayın Güncelleme

İşçinin Konumunun Düşürülmesi Ne Demektir?

İşçinin konumunun düşürülmesi, iş ilişkisi başlarken üzerinde anlaşılan pozisyon ve görev tanımının değiştirilmesi, işçinin işyerinde daha alt seviyede bir pozisyona getirilmesi ve bu çerçevede görev ve çalışma koşullarının değişmesi anlamına gelir. Kanun bu değişikliği ayrıca saymaz; 4857 sayılı İş Kanunu m.22’de düzenlenen çalışma koşullarında esaslı değişiklik kapsamında değerlendirilir. Esaslı değişikliğin genel çerçevesi çalışma koşullarında esaslı değişiklik ve haklı fesih yazısında anlatılmıştır.

Yapılan değişikliğin esaslı olup olmadığı her somut olayda ayrıca değerlendirilir. İşçinin izni alınmadan yapılan ve işini etkileyen bir değişiklikle karşılaşılırsa hukuki nitelendirme ve süreç takibi için bir avukata danışmak yararlı olur.

Konumun düşürülmesinde usul

konumunun düşürülmesi halinde işveren ve işçinin izlemesi gereken yazılı bildirim, 6 iş günü ve fesih adımları

İşçinin Konumunun Düşürülmesi

İşçinin konumunun düşürülmesi, çalışma hayatında sık karşılaşılan bir durumdur. Bu durum kimi zaman hukuka uygun iken çoğu zaman hukuka aykırı yapılır. İşçiye şu anki pozisyonundan farklı bir pozisyonda görev verilmesi ve buna bağlı memnuniyetsizlik her somut olay özelinde değerlendirilerek karara bağlanır.

Yazıda konumun düşürülmesinin hukuki zemini, sonuçları ve usulü ile işçi ve işverenin hakları ele alınıyor.

İşçinin Konumunun Düşürülmesi Nedir?

İşçinin konumunun düşürülmesi, işçiye başlangıçta verilen mevki ve görevden daha aşağı bir mevki ve iş verilmesi anlamına gelir. Bu tür bir değişikliğin hukuki niteliği çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Dolayısıyla usule uygun yapılmalıdır.

İş sözleşmesiyle işçinin yapacağı iş, görev tanımı ve kapsamı belirlenir. Bu koşullara ilişkin esaslı değişiklikler de tarafların yazılı rızasıyla gerçekleştirilmelidir. İş sözleşmesinde belirtilen yükümlülükleri aşan ve işçi-işveren arasındaki menfaat dengesini işçi aleyhine bozan değişiklikler esaslı değişikliktir.

İşçinin Konumunun Düşürülmesi Şartları

İşveren konumu düşürmek istediğinde kanundaki prosedüre uymak zorundadır: değişiklik işçiye yazılı bildirilmeli, işçi de 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmelidir. Bu şartlardan biri eksikse konumun düşürülmesi geçerli olmaz ve işçi için ciddi haklar doğar. Prosedürün ayrıntıları esaslı değişiklik usulü yazısında anlatılmıştır.

İşçi Konum Düşürülmesini Kabul Etmezse İşveren Ne Yapabilir?

İşçi değişikliği kabul etmek zorunda değildir. Kabul etmezse işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı açıklayıp bildirim süresine uyarak iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 21. madde hükümlerine göre dava açabilir.[1]

Bu durumda işverenin işçinin tazminat haklarını ödemesi gerekir. Her iki tarafın da mağduriyet yaşamaması için hukuki yardım almak sağlıklı olur.

Konumu Düşürülen İşçinin Hakları

İşçinin çalışma koşullarındaki bu esaslı değişikliği kabul mecburiyeti yoktur. İşçi, yazılı yapılan konum düşürülme bildirimini 6 iş günü içinde yazılı ve açık şekilde onaylamazsa kabul etmemiş sayılır. İşçinin sessiz kalması veya zorunlu kaldığı için çalışmaya devam etmesi değişikliği kabul ettiği anlamına gelmez.

Şartlara uyulmadan konum düşürülmüşse işçi haklı nedenle fesih hakkına sahip olur. Bu hakkını kullanan işçi kıdem tazminatı ve ödenmeyen diğer haklarını (ücret, yıllık izin, fazla mesai vb.) talep edebilir. Haklı fesih hakkının genel şartları için işçinin haklı nedenle fesih hakkı yazısına bakılabilir.

Uygulamada işçiden bildirim kağıdının altına imza atması istenir. Bildirimi teslim aldığını gösteren imza ile değişikliği kabul ettiğini belirten yazılı beyan aynı şey değildir. Kabul, açık ve yazılı olmalıdır; işçi emin değilse imzadan önce metni dikkatle okumalı ve gerekirse kendisine bir nüsha verilmesini istemelidir.

İşçinin değişikliği kabul etmedikten sonra işveren tarafından işten çıkarılması halinde bir diğer hakkı, şartları varsa (6 ay kıdem, 30 işçi) işe iade davası açmaktır.

İş Sözleşmesinde İşçinin Konumunun Düşürülebileceği Yazıyorsa

Uygulamada işverenlerin, işçinin şartlarının tek taraflı ağırlaştırılabileceğine ilişkin hükümleri sözleşmeye eklediği görülür. İşçiler de işi kaybetmemek için aleyhlerine hüküm içermesine rağmen sözleşmeyi kabul eder.

İşverenin bu hakkı sözleşmede saklı tutması halinde, konumun düşürülebileceğine ilişkin hükümler çoğu zaman hakim tarafından geçersiz sayılır. İşverenin yönetim hakkı kapsamında değişiklik yapma yetkisi bulunsa da konumun düşürülmesi gibi esaslı bir değişiklik sözleşmedeki yetkiyi aşar. Sözleşmede yazan şey her zaman işvereni korumaz; her somut olay ayrıca değerlendirilir.

Konumu Düşürülen İşçinin Maaşı Düşürülebilir mi?

Yargıtay kararları doğrultusunda işçinin işyerindeki konumunun düşürülmesi suretiyle maaşında azaltma yapılması mümkün değildir. Mertebesi düşürülen işçinin maaşı olduğu gibi kalmalıdır.

Önceki makamı nedeniyle işçiye ayrıca bir tazminat ödeniyorsa, konum düşürüldüğünde bu tazminatın ödenmemesi mümkündür. Çünkü bu durumda azaltılan miktar işçinin maaşı değil, konumu nedeniyle ödenen ek miktardır. Maaş indirimine ilişkin diğer sorular için maaşı düşürülen işçi ve tazminat hakkı yazısına bakılabilir.

Konumun Düşürülmesine Örnekler

Sözleşmesinde şube müdürü olarak görev yapacağı yazan bir işçinin satış temsilcisi olarak çalıştırılması, işçiye başlangıçta verilen mevkiden daha aşağı bir görev verilmesidir. Yönettiği ekibin elinden alınarak yalnızca uygulayıcı görevde bırakılması da işçinin işyerindeki konumunun düşürülmesi sayılabilir. Başlangıçta tanınan yetki ve sorumluluk alanının daraltılıp işçinin daha basit işlere kaydırılması da aynı sonucu doğurabilir; her olayda görevin niteliği ve işçinin başlangıçtaki pozisyonu birlikte değerlendirilir.

Bu örneklerde işveren değişikliği yazılı olarak bildirmeli, işçi de 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmelidir. İşçi yazılı kabul vermezse yeni konum onu bağlamaz. İşçi bildirimin tarihini ve içeriğini gösteren belgeyi saklarsa, sonradan dava açması halinde değişikliğin ne zaman ve nasıl yapıldığını ispat etmesi kolaylaşır.

Konumu Düşürülen İşçi Haklı Sebeple Fesih Yapabilir mi?

İşçi yazılı bir kabul bildiriminde bulunmadan, işverenin güçlü konumu ve çalışma zorunluluğu nedeniyle düşürülmüş konumda işe devam etmişse, iş sözleşmesini haklı sebeple feshetme hakkı saklıdır. Böyle bir durumla karşılaşan işçinin hak kaybı yaşamaması için iş hukuku ile ilgilenen bir avukata danışması yararlı olur.

Daha geniş anlatım Görev Yeri Değişikliği: İşçi Kabul Etmek Zorunda mı rehberinde, benzer bir soru ise Vardiya Değişikliği: İşveren Tek Taraflı Yapabilir mi yazısında yer alır.

Kaynaklar

  1. 4857 sayılı İş Kanunu m.22 ↩