İhbar Süresi

İhbar Süresi Nedir?

İhbar süresi; işçi ve işverenin kişi özgürlüğü ilkesine uygun olarak bazı koşullarla süresi belirsiz sözleşmeye sınırsız bir süre bağlı kalmalarının önlenmesi amacı taşır.

Belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçi veya işverenin tek taraflı bir irade beyanı olan fesih bildirimi ile sona erdirilebilir. Fesih bildirimi için öngörülen sürelere “ihbar süresi” denmektedir.

Fesih bildirimi “süreli fesih bildirimi” ve “süresiz (derhal) fesih bildirimi” olmak üzere ikiye ayrılır. İşçi veya işveren tarafından süreli fesih bildiriminde bulunma hakkı İş Kanunu’nda öngörülen zaman diliminde kullanılmalıdır.

İhbar sürelerine kısa bakış

İhbar Süresi Özellikleri

Bu süre, kural olarak belirsiz süreli iş sözleşmeleri için söz konusudur. Belirli süreli iş sözleşmeleri süreli fesih bildirimiyle sona erdirilmez.

TBK m. 430/3 ile istisnai bir hüküm öngörülmüştür. Hizmet sözleşmesinin 10 yıldan uzun süreli yapılması halinde taraflar, 10 yıl geçtikten sonra 6 aylık fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir.^[1]

İş Kanunu m. 17 hükmünde ihbar süreleri 2, 4, 6, 8 hafta olarak belirlenmiştir.^[2]

Kanundaki süreler asgaridir. Bu nedenle süreler, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle arttırılabilir. Yargıtay’a göre nispi emredicilik nedeniyle artırılan süreler işçi yararına olarak uygulanır.

İş Kanunu m. 17/5 hükmünde işverene, bildirim süresine ait ücretin peşin ödenerek işçinin derhal çıkarılabilme imkanı tanınır.

Kanunda öngörülen ihbar sürelerine uymadan işi terk eden işçi ya da aynı şekilde işine son verilen işçinin işine son veren işveren, bildirim süresine ilişkin ücret tutarını tazminat olarak ödemek zorundadır. İş Kanunu m. 17/4 hükmüne göre bu tazminata “ihbar tazminatı” denir.

İhbar Süresi Kuralları

Bu konudaki temel ilkeler 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre:

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.

İş sözleşmeleri;

İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,

feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.

Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

İhbar Süresi Hesaplaması

Süre, fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı günden başlar. Hafta tatilleri, resmi ve genel tatiller de bu sürenin içinde sayılır. Süre fesih bildiriminin ulaştığı tarihte işlemeye başlar ve aynı isimli günde sonuç doğurur. Örneğin

6 aydan az çalışan işçi için en az 2 hafta öncesinden bildirim yapılmalıdır. Bir başka ifadeyle bildirim işçiye varmasından 2 hafta sonra sonuç doğuracaktır. Söz gelimi bildirim Perşembe günü işçiye varmışsa 2 hafta sonraki Perşembe günü iş sözleşmesi feshedilmiş olacaktır.

3 yıldan fazla çalışan işçi için en az 8 hafta öncesinden bildirim yapılmalıdır. Bir başka ifadeyle bildirim işçiye varmasından 8 hafta sonra sonuç doğuracaktır. Söz gelimi bildirim Salı günü işçiye varmışsa 8 hafta sonraki Salı günü iş sözleşmesi feshedilmiş olacaktır.

İşçinin raporlu olduğu dönemde yapılan bildirimlerde sürenin işleyişi Yargıtay uygulamasına göre somut olayda değerlendirilmelidir. Kanunda belirtilen bildirim süreleri kısaltılmaz, ancak her iki taraf için aynı olacak şekilde uzatılabilir. Sözleşmede bildirim için taraflara göre farklı süreler öngörülmüşse daha uzun olan süre uygulanacaktır. Sözleşme ile Kanunda belirlenenden daha kısa bir süre belirlenmişse, Kanundaki asgari süreler geçerli olur.

İhbar Süresi Nasıl İşler?

Bildirim süreleri, fesih bildiriminin karşı tarafa varmasından başlayarak hesap olunur.

Haftaların hesaplanmasında TBK m. 92/2 hükmü uygulanır. Buna göre haftanın hangi gününde fesih bildirimi yapılmışsa son haftanın feshin yapıldığı güne ismen uyan gününde sözleşme sona erer.

Hizmet sözleşmesinin askıya alındığı hallerde ise fesih bildirim süreleri işlemez.^[3]

2 Haftalık İhbar Süresi Kaç Gün?

İşyerinde kıdemi 6 aydan az olan işçi için bildirim süresi 2 haftadır. Süre, fesih bildiriminin işçiye varmasıyla başlayacaktır. Dolayısıyla fesih bildiriminin işçiye vardığı andan itibaren 14 gündür.

İhbar Süresinde İş Arama İzni

Bildirim süresi içinde işveren, ister işçi ister işveren fesih bildiriminde bulunsun, işçiye yeni bir iş bulması için günde en az 2 saat ücretli iş arama izni vermek zorundadır (İş Kanunu m. 27).

Süre gün üzerinden hesaplanır: 2 haftalık sürede en az 28 saat, 4 haftalıkta 56 saat, 6 haftalıkta 84 saat, 8 haftalıkta 112 saat. İhbar tazminatının peşin ödenmesi halinde iş arama izni söz konusu olmaz.^[4]

İznin kullandırılmaması, birleştirilerek kullanılması ve işverenin yükümlülükleri iş arama izni yazısında ayrıca anlatılır.

İhbar Süresi Çalışmak Zorunlu mu?

Bildirim süresinde iş ilişkisi devam etmekte olduğundan işçinin iş görme borcu ortadan kalkmaz. İşçi, yalnızca iş arama izni hakkının bulunduğu günde en az 2 saat çalışmaktan muaftır.

Bu süre içinde işçi ve işverenin yükümlülükleri devam eder. Dolayısıyla işçi, çalışmasının karşılığı olan ücrete hak kazanır. İş arama izni ücretli bir izindir.

İhbar Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

Bazı durumlarda işçi veya işveren tarafından fesihte bildirim süresine uyma gerekliliği yoktur:

• Belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar süresi geçerli değildir.
• Emeklilik, askerlik ya da evlenme nedeniyle işçinin kıdem tazminatına hak kazanarak sözleşmeyi feshettiği durumlarda ihbar süresi aranmaz.^[5]
• İşçinin ölümü halinde bildirim süresi aranmaz.
• İş Kanunu m. 24 ile düzenlenen işçinin haklı nedenle fesih hallerinde bildirim süresi aranmaz.
• İş Kanunu m. 25 ile düzenlenen işverenin haklı nedenle fesih hallerinde bildirim süresi aranmaz.

İhbar Süresine Uyulmazsa Ne Olur?

İhbar sürelerine uymadan işi terk eden işçi ya da işçinin işine son veren işveren, ihbar sürelerine ilişkin ücret tutarını tazminat olarak ödemek zorundadır. Bu tazminatın doğumu ve hesabı ihbar tazminatı yazısında, tutarın hesaplanması ise ihbar tazminatı hesaplama aracında yer alır.

İstifa Edince İhbar Süresi Zorunlu mu?

İşçi, haklı bir nedene dayanmaksızın istifa ettiği takdirde yukarıda gösterilen kıdeme göre 2, 4, 6 ya da 8 haftalık ihbar sürelerine uymak zorundadır.

Yargıtay’a göre istifa edenlerin bildirim süresi içinde, fesih bildiriminde bulunmaksızın ayrılması halinde işverence istenmediği ve bunun işyerinde bir iş şartına dönüştüğü anlaşıldığından işçinin ihbar süresine uymadan ayrılmasında tazminat ödeme zorunluluğu bulunmaz. İstifa eden işçinin diğer hakları için kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı yazısına bakılabilir.

Konunun genel çerçevesi için Deneme Süresinde İşten Çıkarılma: Tazminat ve Hak Kalemleri rehberine bakılabilir.

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.430 ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu m.17 ↩
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.432/6 ↩
4. 4857 sayılı İş Kanunu m.27 ↩
5. 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩