İşverenin işçiye hakaret etmesi İşveren ile işçi arasında yaşanan hukuki sorunların başında gelmektedir. Bu olaylarda haklı tarafın tespit edilebilmesi, adaletin sağlanabilmesi için İş Kanunu düzenlemeleri gerçekleştirilmiştir. Bu şekilde işveren tarafından hakarete uğrayan işçilerin hakları korunmakta, olumsuz davranışlardan uzak kalmalarına yardımcı olunmaktadır. Ayrıca işçiler, iş hayatında sahip olduğu haklarının farkında olmadıkları için, işverenlerin baskıları da artmaktadır. Bu nedenle iş kanunu ile gerekli bilgilendirmeler de yapılabilmektedir. Bu yazı hakaretin fesih ve hukuki sonuçlarına odaklanır; hakaretin sistemli bir baskıya dönüştüğü haller için mobbing cezası nedir yazısına bakılabilir.
İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi Suçu Nedir?
İşyerinde çalışan işçinin; kendisine ya da ailesine onur kırıcı, hakaret içerici sözler söylenmesi ve eylemler gerçekleştirilmesi, hakaret suçu kapsamında değerlendirilmektedir. Suç kapsamında önemli bilgiler aşağıdaki gibidir:
Yalnızca işçinin değil, işçinin aile bireylerinden biri ya da birkaçına hakaret edilmesi de bu suç kapsamında yer almaktadır.
İş Kanunu’nun 24/2 maddesince düzenlenmiş ve uygulanmaktadır.
İşverenin işçiye belirtilen hallerdeki hakaretleri etmesi durumunda, işçinin iş sözleşmesini feshetme hakkı oluşmaktadır.
Fesih haklı şekilde gerçekleştirildiği için işçinin işverenden kıdem tazminatı alma hakkı da doğacaktır.
Yukarıdaki durumların tamamı, işverenin işçiye hakaret suçu kapsamında yer almaktadır. Ancak işçi bu durumlarda iş sözleşmesini feshederse, bunu haklı sebeplere dayandırması gerekir. Aksi durumda kıdem tazminatı alma hakkını kaybedecektir. Peki, işçi bu durumu nasıl ispatlayabilir?
İş Sözleşmesini Feshetmek İçin İspat Zorunluluğu
İşveren ile işçi arasında bağın saygı çerçevesinde olması, her iki tarafın da karşı tarafın haklarını bilmesi ve koruması gerekir. Ancak bu durum çoğu zaman dikkate alınmaz ve özellikle işverenler tarafından işçinin hakları çiğnenir. İşte bu durumda işçinin iş sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Ancak bunu haklı sebeplere dayandırması bir zorunluluktur. Peki, ispatı hangi şekillerde gerçekleştirebilir?
Şirket içerisinde işveren tarafından işçiye gönderilen e-postalar,
Şirket uygulamaları, WhatsApp, Telegram gibi mesajlaşma uygulamaları üzerinden gönderilen mesajlar,
Hakaret ve onur kırıcı sözlere şahit olan kişilerin tanık gösterilmesi,
Sesli görüşmeler sonucunda görüşmelerin kayıtlarının beyan edilmesi ve
Güvenlik kamerası kayıtları, işçinin haklı sebeple fesih yaptığını kanıtlaması için kullanılan ispat yöntemlerinden bazılarıdır. Hukuka aykırı elde edilen deliller mahkemece karara esas alınamaz.
Yukarıdaki yöntemler kullanılarak, iş sözleşmesinin haklı sebeplere dayandırılarak feshedilmesi mümkündür. Bu şekilde işçi kıdem tazminatı alma hakkını elde edecektir.
İş Sözleşmesi Feshi ve Kıdem Tazminatı Alma Süreci
Haklı nedenle fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Kıdem tazminatının genel şartları ve hesabı için kıdem tazminatı şartları yazısına bakılabilir. Kendi isteğiyle istifa eden işçi bu hakkı kaybeder; bu yüzden fesih bildiriminde hakaret gerekçesi açıkça yazılmalıdır. İşçi, olayı öğrendiği günden başlayarak 6 iş günü içinde feshetmelidir. Fiilin üzerinden 1 yıl geçtikten sonra bu hak her halde kullanılamaz.[1] Hakaretin ispatlanması halinde işveren Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında yargılanır.
İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi Nedir?
İşverenin işçiye hakaret etmesi, iş sözleşmesi ile kendine çalışan işçiye işveren tarafından şeref ve haysiyetine dokunacak sözler sarfedilmesi demektir.
Bu durum İş Kanunu madde 24/2’de ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranış olarak düzenlenmiştir. Buna göre şu fiiller hakaret olarak yorumlanabilecektir:
- İşveren işçiye karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söyler
- İşveren işçinin aile üyelerinden birine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söyler
Bu haller işçiye haklı nedenle fesih imkanı doğurur. Yani işçisine hakaret eden işverene karşı uygulanacak en temel yaptırım işçinin haklı nedenle işten ayrılması olacaktır.
Ayrıca işverenin işçiye küfür etmesi, hakaret etmesi hallerinde işveren için cezai sorumluluk ve tazminat sorumluluğu doğar ve bunlar birbirinden ayrı süreçlerdir. Hukuki sonuçlara aşağıda değinilmiştir. Ancak öncesinde meseleyi bir tablo ile özetlemekte yarar görüyoruz:
| İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi | |
| İşçinin istifa etmesi | İşçi haklı nedenle işten ayrılabilir. |
| İstifa süresi | İşçinin hakarete uğradığını öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her halde fiilden itibaren 1 yıl içinde feshetmesi gerekir. |
| İspat yükü | Feshin haklı nedene dayandığını işçi ispatlayacaktır |
| Kıdem tazminatı | İşçi kıdem tazminatını alabilir. |
| İhbar tazminatı | İşçi veya işveren için ihbar tazminatı yükümlülüğü doğmaz. |
| Ayrımcılık tazminatı | Somut olayın özelliklerine göre ayrımcılık tazminatı borcu doğabilir. |
| Ceza davası | İşçi şikayet ederse işveren TCK 125 hakaret suçundan yargılanır.[2] |
| Manevi tazminat | İşveren işçinin kişilik haklarına saldırıda bulunduğu için manevi tazminat öder. |
| Diğer alacaklar | İşçinin somut olayın özelliklerine göre; fazla mesai, yıllık izin, AGİ, ücret gibi alacakları olabilir. |
| Gazeteciler ve deniz çalışanları | Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu düzenlemeleri uyarınca benzer sonuçlar doğar. |
| İşyeri yöneticisinin hakaret etmesi | İşveren vekilinin hakareti de işçiye haklı fesih imkanı verir.[3] |
Hakarete Uğrayan İşçi Ne Yapmalı?
İşçi, işyerinde işvereninden veya işveren vekilinden hakarete maruz kalırsa, iş akdini haklı gerekçeyle feshetme ve işvereninden kıdem tazminatı talep etme hakkına sahiptir. Bununla birlikte, kendisine hakaret eden işverenin cezalandırılması adına Cumhuriyet Savcısına şikayette bulunabilir. Yine hakaret nedeniyle manevi tazminat istemiyle dava açma hakkına sahiptir. İşçinin iş akdini haklı sebeple feshetme ve kıdem tazminatı talep etme hakları 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlenmiştir. İşvereninin hakaretine maruz kalan işçi;
İş akdini haklı nedenle feshedebilir.
Kıdem tazminatı talep edebilir.
Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunabilir.
Manevi tazminat davası açabilir.
Hakaret Sonrası İstifa Etme Süresi Ne Kadardır?
İşveren tarafından işçiye hakaret edilmişse, bu durumda işçinin olayı öğrendiği günden başlayarak 6 iş günü içinde sözleşmeyi feshetmesi gerekmektedir. Fesih bildiriminde haklı sebebe dayanıldığı belirtilmelidir. Ayrıca hakaret gerçekleştikten 1 yıl sonra hala fesih yapılmamışsa, işçinin haklı sebeple fesih hakkı ortadan kalkacaktır.
Konunun genel çerçevesi için Mobbing Nedeniyle Tazminat Davası Nasıl Açılır rehberine, yakın başlıklar için Maaşı Ödenmeyen İşçinin Hakları yazısına bakılabilir.
Yakın bir konu olarak Mobbing Tazminatı Ne Kadar? Kalemler ve Tutarı Belirleyen Ölçütler yazısı da okunabilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ve m.26 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/3068, K.2020/11094, 08.10.2020 ↩