İş Kazası Bildirimi
5510 sayılı Kanun m. 13/2’de iş kazası bildirimi düzenlenmiştir.[1] İşbu hükme göre; işveren, bildirimi o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Kuruma ise en geç kazadan sonraki 3 işgünü içinde yapmakla yükümlüdür.
İş Kazası Bildirimi Nedir?
İş kazası, çalışma hayatında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen zarara uğratan olaydır; hangi olayların iş kazası sayıldığı 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesinde belirtilmiştir. Kazanın bu kapsama girip girmediği ve unsurları iş kazası kavramı ve tazminat davası rehberinde anlatılır. Bu yazıda yalnızca kazanın Sosyal Güvenlik Kurumuna ve kolluğa bildirilmesi ele alınır.
Bildirim Nereye Yapılır?
İş kazası, öncelikle kolluk kuvvetlerine bildirilir. Bu bildirim, olay gerçekleştiği an güvenliğin sağlanması ve iş kazası için tutanak tutulması açısından oldukça önemlidir. Daha sonrasında kaza mağdurunun veya işçinin can kaybı yaşaması halinde yakınlarının SGK tarafından sunulan yardım hizmetlerinden yararlanması için Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirim yapılmalıdır.
SGK’ya yapılacak bildirim yazılı olarak doğrudan kuruma iletilebilir. “Peki, bunun dışında daha kolay bir yöntem var mı?” diye düşünüyorsanız internet üzerinden de bildirim yapmak mümkün. İnternetten yapılacak bildirimler için de iki seçenek bulunur:
E-devlet aracılığı ile: E-devlet sistemine giriş yaparak “İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim” sayfası üzerinden bildirim yapılabilir.
SGK web sitesi aracılığı ile: SGK web sitesinde de “İş Kazası Meslek Hastalığı E-Bildirim” sayfası bulunur. Bu sayfa üzerinden kullanıcı kodu ve işyeri şifresi ile giriş yapılarak iş kazası SGK’ya bildirilebilir.
İş Kazasını 3 İş Günü İçinde Bildirmezse Ne Olur?
İş kazasında bildirim işverene ait bir yükümlülüktür. Kanuna göre iş kazasının meydana gelmesinden itibaren 3 işgünü içinde SGK’ya bildirim yapılması zorunludur.
Kanuni süresi içinde bildirim yapmayan işveren yaptırıma maruz kalır. İşverence yapılacak bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir. Böylece işveren geciktiği her gün için Kurum tarafından sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğini Kuruma ödemek zorunda kalır.[2]
Bağımsız çalışan sigortalıların (m.4/1-b) iş kazasını kanuni süresi içinde bildirmemeleri halinde ise kendilerine yapılacak iş göremezlik ödeneği bildirim tarihinden itibaren ödenir. Sigortalı iş kazasını Kuruma bildirmekten geciktiği her gün için geçici iş göremezlik ödeneğinden yoksun kalır.
Ayrıca bildirimin süresinde yapılmaması idari para cezasını gerektirir. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından güncel tutar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurularına bakılmalıdır.[3]
İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?
Kuruma yapılacak bildirim için mevzuatta belirli yöntemler öngörülmüştür.
İşbu yöntemler:
Doğrudan bildirme
Taahhütlü posta ile bildirme
E-sigorta yolu ile bildirme
İş kazasını bildirgesinin şekli, içeriği ve verilme usulü Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Bildirimin internet üzerinden yapılması en basit ve hızlı yoldur. Bu halde iş kazası giriş sistemi üzerinden yapılan bildirim yeterli olup ayrıca Kuruma yazılı bildirim yapılması gerekmemektedir.
İş Kazası Bildirim Formu
İşveren doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu’na giderek sgk iş kazası bildirim formu doldurabilir.
İşveren iş kazası bildirim formu doldurup iadeli taahhütlü posta yoluyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na gönderebilir.
İşveren iş kazası bildirim sistemi aracılığıyla internet üzerinden iş kazası bildirim formu doldurabilir.
İş kazası ve meslek hastalığı bildirim formu Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait internet sitesinde yer almaktadır. İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi işbu formun doldurularak Kuruma ulaştırılması suretiyle yapılabilmektedir.
Bildirim Ne Zaman Yapılır?
5510 sayılı Kanunun m.4/1-a bendi (hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar) ile m.5 kapsamında bulunan sigortalılar:
Bu sigortalılar için bildirim işveren tarafından kolluk kuvvetlerine derhal yapılır. Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise iş kazasının gerçekleşmesinden 3 işgünü içinde yapılır.
İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde bu süre, iş kazasının öğrenildiği tarihte başlar.
4857 sayılı İş Kanunu m.7 kapsamında geçici işçi çalıştıran işveren tarafından da özel istihdam bürosuna derhal; ilgili mercilere ise iş kazasından itibaren 3 işgünü içinde bildirim yapılır.
5510 sayılı Kanunun m.4/1-b bendi (köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar) kapsamında bulunan sigortalılar:
Bu sigortalılar Kuruma bildirimi kendileri yapar. Sigortalı tarafından 1 ayı geçmemek şartıyla, rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra 3 işgünü içinde Kuruma bildirim yapılır.
Bildirim En Geç Ne Zaman Yapılır?
İşveren, bildirimi en geç kazanın meydana gelmesinden itibaren 3 işgünü içinde yapar.
Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar. Örneğin pazartesi günü gerçekleşen bir iş kazasının bildirimi en geç perşembe gece yarısına kadar yapılır.
Bağımsız çalışan sigortalılar bildirimi kendileri yapar. Rahatsızlığın bildirim yapılabilecek ölçüde hafiflediği günden itibaren 3 işgünü içinde Kuruma bildirim yapılır; ancak bu süre her halde kazanın meydana gelmesinden itibaren 1 ayı geçemez.
Tutanak ve Kayıt Yükümlülüğü
İş kazasının meydana gelmesi halinde tutanağı işveren tutar; kazanın kaydını tutmak ve gerekli incelemeleri yapmak işverenin yükümlülüğüdür, yerine getirilmezse idari para cezası uygulanır.
Tutanağın içeriği, örneği ve tutulmadığında yapılacaklar için iş kazası tutanağı nasıl tutulur yazısına bakılabilir.
Bildirimde Avukat Olmalı mı?
Bildirim işveren tarafından yapılır ve bildirimde avukat bulunması zorunlu değildir. Ancak bildirim süresinin geçirilmemesine dikkat edilmelidir.
Ayrıca, iş kazası geçirildiğinde işçi açısından birçok hak ortaya çıkmaktadır. İşçinin ve işverenin hukuki süreçte bir avukattan destek alması yararlı olabilir.
İş Kazası Şikayet Süresi Ne Kadar?
İş kazası sonucu işverenin ve işten sorumlu kişilerin meydana gelen kazada taksir ve kasıtlarının bulunması durumunda ceza davası söz konusu olacaktır.
TCK m.89/5 uyarınca; “Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikayet aranmaz.”
Taksirle yaralama suçu açısından bilinçli taksir hali hariç taksir sorumluluğu olması halinde soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun şikayeti aranmıştır. Şikayet, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayarak 6 aylık hak düşürücü süreye tabidir. Dolayısıyla, iş kazasında şikayet süresi 6 aydır.[4]
İş Günü Hesabı: Cumartesi Sayılır mı?
Bildirim süresi, kazanın gerçekleştiği günün ertesi günü işlemeye başlar. Süre 3 “işgünü” olduğundan pazar günleri ve resmi tatil günleri hesaba katılmaz. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre cumartesi günü kural olarak iş günüdür; ancak cumartesinin bu sürede sayılıp sayılmayacağı yönetmelikte açıkça düzenlenmediğinden bildirimin süre dolmadan, mümkün olan en kısa sürede yapılması uygundur.[5]
Şirketler İçin İş Kazası Bildirim Süresi
Anonim şirketlerin kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları m.4/1-b kapsamında sigortalıdır. Bu kişilerin iş kazası geçirmeleri halinde bildirimi kendileri yapar. Bildirim süresi, 1 ay geçmemek şartıyla rahatsızlıklarının bildirim yapmaya engel olmadığı günden itibaren 3 işgünüdür.
Şirkette m.4/1-a kapsamında sigortalı olan bir kişinin iş kazası geçirmesi halinde ise bildirim işveren tarafından yapılır. Süre ise iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren 3 iş günü olacaktır.
Kazadan sonra atılacak adımların tamamı için iş kazası geçiren işçi ne yapmalı yazısına, bildirimin ardından SGK’dan alınabilecek ödenek ve gelirler için iş kazası geçiren işçinin hakları rehberine bakılabilir. Dava süreci ve süreler için iş kazası tazminat davası ne kadar sürer yazısı okunabilir.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Sık Sorulan Sorular
Memur İş Kazası Bildirimi
5510 sayılı Kanun m.13, bildirim süresini yalnızca m.4/1-a ve m.4/1-b kapsamındaki sigortalılar için düzenler. Memurların bildirimi bağlı oldukları kurumun mevzuatına göre yapılır.
Kaynaklar