Doktor tahmini doğum tarihini söyledi ve işyerinizde izin planı yapılıyor. Doğum izni kaç gün sürer?
Kanun süreyi hafta olarak yazar. Tek gebelikte doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta, toplam yirmi dört hafta çalıştırılmamanız esastır.
Bu 168 gün eder. Çoğul gebelikte sekiz haftalık doğum öncesi süreye iki hafta eklenir ve toplam 26 hafta, yani 182 gün olur.[1]
Hemen bilmeniz gerekenler
- Tek gebelikte 8 hafta doğum öncesi, 16 hafta doğum sonrası izin hakkı vardır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süre 10 haftadır.[2]
- Süreler sağlık durumuna ve işin özelliğine göre artırılabilir. Süreler hekim raporuyla belirtilir.[2]
- Erken doğumda kullanılamayan doğum öncesi süreler, doğum sonrası sürelere eklenir.[2]
- Doğum izninin bitiminden sonra altı aya kadar ücretsiz izin istenebilir.[2]
- Doğum izninde SGK’nın geçici iş göremezlik ödeneği devreye girer. Ödenek için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmalıdır.[3]
Doğum izni süreleri kısaca
Doğum izni kaç gün? Süreler tablosu
| Durum | Doğum öncesi | Doğum sonrası | Toplam |
|---|---|---|---|
| Tek gebelik | 8 hafta | 16 hafta | 24 hafta (168 gün) |
| Çoğul gebelik | 10 hafta | 16 hafta | 26 hafta (182 gün) |
| Erken doğum | Kullanılamayan süre | Doğum sonrası sürelere eklenir | Toplam değişmez |
| Doktor onayıyla doğuma iki haftaya kadar çalışma | Çalışılan süre | Doğum sonrası sürelere eklenir | Toplam değişmez |
Doğum öncesi iki haftaya kadar çalışmak için sağlık durumunun uygun olması, doktorun onayı ve kadın işçinin isteği gerekir. Bu halde çalışılan süreler doğum sonrası sürelere eklenir.[2]
SGK tarafında da aynı düzenleme yer alır. İsteği ve hekimin onayıyla doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışan sigortalıya, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için ödenek verilir.[4]
Doğum izni biterse neler yapılabilir?
Doğum sonrası izin bittiğinde işe dönme zorunluluğu doğar. Dönmeden önce iki seçenek vardır. Biri ücretsiz izin, diğeri yarım çalışma iznidir.
| Seçenek | Süre | Kimler |
|---|---|---|
| Ücretsiz izin | 6 aya kadar. 24 haftalık sürenin (çoğul gebelikte 26 haftalık sürenin) tamamlanmasından sonra başlar | Kadın işçi, evlat edinmede eşlerden biri veya evlat edinen |
| Yarım çalışma için ücretsiz izin | Birinci doğumda 60 gün, ikincide 120 gün, sonrakilerde 180 gün. Çoğul doğumda otuzar gün eklenir. Engelli doğumda 360 gün | Kadın işçi, 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçi |
Yarım çalışma izninde işçi, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanır. Çocuğun hayatta olması şarttır. Bu sürede süt izni hükümleri uygulanmaz.[2]
Ücretsiz izin süresi yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. Ücretsiz izin koşulları ücretsiz izin şartları yazısında, dilekçe metni doğum izni dilekçesi örneği sayfasında bulunur.
Süre hesabı örnekleri
Hesaplar kurgusaldır, yalnızca mantığı göstermek içindir. Tek gebeliği olan bir işçi, hekimin onayıyla doğuma kadar son iki hafta çalışırsa, çalıştığı 14 gün doğum sonrası süreye eklenir. Doğum sonrası izni 18 hafta olur.
İkinci örnekte doğum erken gerçekleşir. İşçi sekiz haftalık doğum öncesi iznin yalnızca beş haftasını kullanabilmiştir.
Kullanılamayan üç hafta doğum sonrası sürelere eklenir ve doğum sonrası izin 19 hafta olur. Toplam süre 24 hafta olarak korunur.[2]
Süreler hekim raporuyla belirtilir ve işçinin sağlık durumuna, işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir.[2] Rapordaki tarihleri işverene bildirirken kopyasını saklamanız ileride tarih tartışmasını önler.
İzin kimlere uygulanır?
Madde 74’ün hükümleri, iş sözleşmesiyle çalışan ve İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçi için uygulanır.[2] Yani işyerinin işçi sayısı, doğum izni hakkını belirlemez.
Küçük işyerlerinde de analık izni kullanılır. Hamilelik dönemindeki diğer haklar için hamile ve çalışan anne hakları yazısına bakabilirsiniz.
Evlat edinme, koruyucu aile ve annenin ölümü
Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü halinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık izni verilir.[2]
Güncel metinde ayrıca koruyucu aileye ilişkin bir cümle yer alıyor. Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün ücretsiz izin verilir. Bu cümle 7578 sayılı Kanunla eklenmiştir.[2]
Babalık izni kısaca
İşçinin eşinin doğum yapması halinde on gün ücretli izin verilir.[5] Bu izin evlilik, evlat edinme veya yakın ölümünde verilen üç günlük ücretli izinden ayrıdır. Babalık izninin ayrıntıları babalık izni nedir yazısında anlatılıyor.
SGK ödeneğinde kanunda yazan bilgiler
Doğum izninde işçiye ödenen para, kural olarak SGK’nın geçici iş göremezlik ödeneğidir. Kanun, 4/a kapsamındaki sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı haftalık sürede (çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenerek) çalışmadığı her gün için ödenek verileceğini söyler.[4]
Doğum öncesi ve sonrası çalışılmayan sürelerde ödenek için yatarak tedavi şartı aranmaz. Kanun ödenek oranını yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisi olarak yazar.[4]
Tutarı kendi bordronuza göre görmek için doğum izni hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Güncel prim ve kazanç sınırları sık değiştiği için tutar burada verilmemiştir.
Doğum izni sırasında işten çıkarma
İş güvencesi kapsamındaki işçi için hamilelik ve doğum geçerli fesih sebebi sayılmaz. Kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde, yani doğum öncesi ve sonrası izin döneminde işe gelmemek de geçerli sebep oluşturmaz.[6]
İşveren bu dönemde sizi “devamsızlık” gerekçesiyle çıkaramaz. Fesih yazısında izin döneminizi içeren bir tarih varsa, hekim raporu ve izin yazısıyla tarihleri karşılaştırın.
İş güvencesi kapsamı dışındaysanız bile cinsiyet veya gebelik nedeniyle farklı işlem yasağı geçerlidir. Bu hallerde dört aya kadar ücret tutarında tazminat istenebilir.[7] İşe iade süreci için işe iade davası şartları yazısına bakılabilir.
Doğum izni bitmeden işe çağrılan işçi ve Yargıtay
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, doğum izninin bitiş tarihi tartışmalı bir olayı inceledi. İşveren işçiyi, izin bitti diyerek işe çağırdı. İşçi izninin sürdüğünü bildirdi ve iş sözleşmesi sona erdirildi.
Bilirkişi raporuna göre izin henüz bitmemişti. Daire kararında şu sonuca vardı.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2019/1399, K.2019/8536, 11.04.2019 (bozma ve işe iade, oybirliği)
“Davacı işçinin İş Kanunu’nun 74. maddesine göre kullandığı doğum izni süresi henüz sona ermeden işe davet edildiği ve ardından iş sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmakla fesih haklı nedene dayanmadığından işe iadeye karar vermek gerekmiştir.”
Karar, iznin bitiş tarihinin doğru hesaplanmasının önemini gösteriyor. İzin raporundaki tarihi, işverenin yazısındaki tarihle karşılaştırın.[8]
Doğum izni öncesi kontrol listesi
- Hekim raporunda doğum öncesi ve sonrası sürelerin başlangıç ve bitiş tarihleri yazılı mı?
- İş yerinize rapor ve izin talebini yazılı olarak ilettiniz mi?
- Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün prim bildirildi mi? SGK hizmet dökümünüzü kontrol edin. Nasıl alınacağı SGK hizmet dökümü yazısında anlatılıyor.
- Doğum sonrası ücretsiz izin veya yarım çalışma istiyorsanız talebinizi izin bitimine yakın bir tarihte yazılı yaptınız mı?
- Yıllık izin haklarınızı doğum izninden önce ya da sonra kullanmak istiyor musunuz? Yıllık izin süreleri yazısı yardımcı olur.
Doğum sonrası haklar için hamile ve çalışan anne hakları yazısına, doğumla ilgili tazminat tartışmaları için doğum nedeniyle tazminat hakkı yazısına bakabilirsiniz.
Bu başlığı geniş bağlamda Mazeret İzni Süresi ve Şartları rehberinde, ilişkili bir yönünü ise Süt İzni Hakkında Tüm Detaylar yazısında bulabilirsiniz.
Doğum İzni Kaç Gün Hakkında Sık Sorulan Sorular
Doğum izni toplam kaç hafta?
Tek gebelikte 24 haftadır. Doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta kullanılır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklendiği için 26 haftadır.
Doğuma kadar çalışmaya devam edebilir miyim?
Sağlık durumunuz uygunsa, doktorun onayı ve kendi isteğinizle doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışabilirsiniz. Çalıştığınız süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
Erken doğum yaparsam izin kısalır mı?
Hayır. Doğum öncesi kullanamadığınız süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
Doğum izninden sonra ücretsiz izin ne kadar?
İsteğiniz halinde altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Süre, 24 haftalık sürenin (çoğul gebelikte 26 haftalık sürenin) tamamlanmasından sonra başlar.
Babalık izni kaç gün?
Eşinin doğum yapması halinde işçiye on gün ücretli izin verilir.
Doğum izni ücretini kim öder?
Kural olarak SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir. Toplu iş sözleşmesi yapılan işyerlerinde işveren ödemeyi Kurum adına yapıp sonra mahsuplaşabilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74 ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.18 ↩
- 5510 sayılı Kanun m.18 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.5 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2019/1399, K.2019/8536, 11.04.2019 ↩