İş kazasında kalıcı bir iş göremezlik oluştuysa maddi tazminatın büyüklüğü yaşa, ücrete, maluliyet oranına ve işverenin kusuruna göre değişir. Bu iş kazası tazminatı hesaplama aracı, bu dört değişkenle kaba bir tahmin üretir. Kaza tarihini, doğum tarihinizi, kaza tarihindeki aylık net ücretinizi, maluliyet oranını ve işverenin kusur oranını girmeniz gerekir.
Dayanak: 6098 s. TBK m.54–55, 5510 s.K. m.21; Yargıtay progresif rant yöntemi. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Sonuç kesin bir rakam değildir. Mahkeme, aktüer bilirkişi raporuyla yaşam tablosunu ve iskonto oranını ayrıntılı uygular. Araç yalnızca büyüklük fikri verir.
İş kazası tazminatı hesaplama mantığı
Bedensel zararlar Türk Borçlar Kanunu m.54’te sayılır. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar bunların başında gelir.[1] Araç bunlardan çalışma gücü kaybını, yani sürekli iş göremezlik zararını hesaplar.
İşverenin sorumluluğu iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne dayanır. İşveren iş sağlığı ve güvenliği için gereken her önlemi almak zorundadır ve bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir.[2]
Araç hesabı nasıl kuruyor?
Araç zarar süresini ikiye böler. Her iki dönemde de sonuç maluliyet ve kusur oranıyla çarpılır.
| Dönem | Yaş aralığı | Esas ücret |
|---|---|---|
| Aktif dönem | Kaza yaşından 60 yaşa kadar | Girdiğiniz aylık net ücret |
| Pasif dönem | 60 yaşından 78 yaşa kadar | Dönemdeki net asgari ücret |
Aktif dönem formülü şudur. Aylık net ücret çarpı 12 çarpı kalan aktif yıl çarpı maluliyet çarpı kusur.
Pasif dönemde aynı işlem asgari net ücretle yapılır. Artış ve iskonto oranlarının birbirini götürdüğü varsayılır. Buna progresif rant yaklaşımı denir.
SGK peşin sermaye değerini biliyorsanız girin. Araç, bu tutarın işverenin kusuruna düşen kısmını toplam zarardan düşer.
Örnek hesap
Örneğin 40 yaşında bir işçi, aylık net 40.000 TL ücretle çalışırken kaza geçirdi. Maluliyet oranı yüzde 30, işverenin kusur oranı yüzde 70 olsun. SGK peşin sermaye değeri girilmedi.
| Kalem | Süre | Tutar |
|---|---|---|
| Aktif dönem | 20 yıl | 2.016.000,00 TL |
| Pasif dönem | 18 yıl | 1.273.504,68 TL |
| Toplam tahmini kayıp | 38 yıl | 3.289.504,68 TL |
Pasif dönem tutarı, aracın kaza tarihine göre seçtiği dönemin net asgari ücretine bağlıdır. Dönem değerleri değişince bu satır da değişir.
Sonucu değiştiren etkenler
- Kusur oranı. Kusuru bilirkişi belirler. Araçtaki yüzde 70 yalnızca bir varsayımdır.
- Maluliyet oranı. Rapordaki oran esas alınır. Kurumun verdiği oranla mahkemenin yaptırdığı muayene oranı farklı çıkabilir.
- Ücret. Kaza tarihindeki gerçek ücret kullanılır. Bordroda asgari ücretten gösterilen ama elden fark ödenen durumlarda ispat önem kazanır.
- SGK ödemeleri. Kurumun bağladığı gelirin peşin sermaye değeri hesapta dikkate alınır. Ancak kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri, zarar veya tazminattan indirilemez.[3]
- Faiz. 7589 sayılı Kanunla TBK m.55’e eklenen fıkraya göre, kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemeyen döneme ilişkin tazminata karar tarihinden kanuni faiz işletilir. Hangi olaylara uygulanacağı geçiş hükümlerine bağlıdır. Araç faizi hesaplamaz.
Araçta olmayan kalemler
Bu iş kazası tazminatı hesaplama aracı yalnızca sürekli iş göremezlik zararını gösterir. Tedavi giderleri, geçici iş göremezlik dönemindeki kazanç kaybı ve manevi tazminat bu sonuca dahil değildir. Manevi tazminat TBK m.56’ya göre hakimin olayın özelliklerini gözeterek takdir ettiği ayrı bir kalemdir.[4]
İşverenin kusuru varsa SGK da yaptığı ödemeleri işverenden isteyebilir. 5510 sayılı Kanun m.21, işverenin kastı ya da iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi halinde bu rücuyu düzenler.[5]
Kazadan sonra ilk yapılacaklar
İş kazası, kolluğa derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde işveren tarafından bildirilmelidir.[6] Bildirimin yapılıp yapılmadığını sormak, dosyanın ilk adımıdır.
Süreci ve belgeleri iş kazası bildirimi ve tazminat süreci yazısından izleyebilirsiniz. Dava açmanın ne kadar sürdüğü iş kazası tazminat davası ne kadar sürer yazısında, dava türleri ve şartları iş kazası tazminat davası nedir yazısında anlatılır. Kaza sonucu ölüm olduysa destekten yoksun kalma tazminatı ayrı bir hesapla bulunur.
İş Kazası Tazminatı Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Araç mahkemenin vereceği tutarı gösterir mi?
Göstermez. Sonuç kaba bir tahmindir. Mahkeme bilirkişi raporunda yaşam tablosunu ve iskontoyu ayrıntılı uygular.
Tazminatta hangi yaşlar esas alınıyor?
Araç aktif dönemi 60 yaşa, pasif dönemi 78 yaşa kadar kabul eder. Mahkeme uygulamasında yaşam tablosu ve dosyanın özellikleri bu sınırları değiştirebilir.
Manevi tazminat hesaba dahil mi?
Dahil değil. Manevi tazminat, bedensel bütünlüğün zedelenmesinde hakimin takdir edeceği ayrı bir taleptir.
SGK ödemesi alıyorsam tazminatım düşer mi?
Araç, girilen SGK peşin sermaye değerinin işveren kusuruna düşen kısmını düşer. Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ise tazminattan indirilemez. Hangi yöntemin uygulanacağını dosya ve bilirkişi raporu belirler.
Kusur oranını kim belirler?
Kusur oranını mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti belirler. Mahkeme raporu inceler ve gerekirse yeni rapor ister.
Kaynaklar