Gebze, organize sanayi bölgeleri, kimya ve plastik fabrikaları ile büyük lojistik depolarıyla İstanbul’a bağlı çalışan bir sanayi ilçesidir. Burada işçilerin önemli bir kısmı alt işveren (taşeron) şirketler üzerinden çalışır, işe servisle gidip gelir ve vardiyalı düzende üretim ya da depo işlerinde çalışır.
Bu sayfa Gebze’de çalışan bir işçinin taşeron ilişkisinde kime karşı hak arayacağını, servis kazasının nasıl değerlendirildiğini ve işten çıkarıldığında hangi yolları izleyeceğini anlatır. Aynı havzadaki iş kazası ve sendikal tazminat konuları için Kocaeli iş hukuku avukatı sayfasına da bakabilirsiniz.
Gebze’de Sık Görülen İş Uyuşmazlıkları
Taşeron çalışma ve asıl işverenin sorumluluğu
Alt işveren işçisinin o işyerindeki çalışmasından doğan alacaklarından asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur. Asıl iş, teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında bölünerek alt işverene verilemez; ilişki muvazaalıysa alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır[1]. Taşeron firma değişse de aynı işyerinde kesintisiz çalışılan süre kıdem hesabında önem taşır; ayrıntı taşeron işçi hakları yazısında.
Servis kazası iş kazası sayılır
İşverenin sağladığı servis aracıyla işe gidiş ve dönüş sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır[2]. Sanayi bölgelerine servisle ulaşılan Gebze’de bu, sık karşılaşılan bir tazminat konusudur. Kaza tutanağının nasıl tutulacağı ve bildirim süreci iş kazası bildirimi yazısında anlatılıyor.
Depo ve vardiya düzeninde çalışma süresi
Lojistik depolarında yoğun dönemlerde uzayan vardiyalar fazla mesai alacağı doğurur; haftalık 45 saati aşan her saat yüzde elli zamlı ödenir ve fazla çalışma için işçinin onayı alınmalıdır[3]. Vardiya saatlerinin tek taraflı değiştirilmesi için vardiya değişikliği, iki aylık denkleştirme uygulaması için denkleştirme esası yazılarına bakın.
Gebze’de Arabuluculuk ve Dava Süreci
Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve işe iade gibi taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru, işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır[4]. İşin yapıldığı yer Gebze ise başvuruyu Gebze Adliyesi’ndeki arabuluculuk bürosuna yapabilirsiniz; şirketin merkezinin başka bir şehirde olması buna engel değildir. Başvurunun nasıl yapılacağı arabulucuya nasıl başvurulur yazısında adım adım anlatılıyor.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer iş mahkemesinde açılır. İş kazasından doğan tazminat davalarında kazanın olduğu yer ile işçinin kendi yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir[5]. Son tutanaktan sonra dava için ne kadar süreniz kaldığını arabuluculuk sonrası dava süresi yazısından kontrol edin; alacakların zamanaşımı ise iş davalarında zamanaşımı süreleri sayfasında.
Fazla Mesai Ücreti Ne Kadardır?
Haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalara fazla çalışma adı verilir. İşveren bu sürelerde işçiyi çalıştırırsa ücretini her saat için %25 zamlı öder. İşveren eğer bu saatlerde ücret ödemezse işçiye her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman verir.
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılır. İşveren bu sürelerde işçiyi çalıştırırsa ücretini her saat için %50 zamlı öder. İşveren eğer bu saatlerde ücret ödemek istemezse işçiye her saat içim 1 saat 30 dakika serbest zaman vermelidir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı Nedir?
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinden önce diğer tarafa bildirilmesi gerekir. Bu süre işçinin kıdemi 6 aydan azsa 2 hafta, 6 ay-1.5 yıl arasında 4 hafta, 1.5 yıl- 3 yıl arasında 6 hafta ve 3 yıldan fazla ise de 8 haftadır. İşveren ihbar süreleri içinde işçiye günde en az 2 saat olmak üzere iş arama izni vermek zorundadır. İşçi bu iş arama izinlerini toplu olarak kullanabilir. Eğer işveren bu sürelere uymadan işçiyi çıkartmak isterse işçiye ihbar sürelerinin ücreti tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. İşçinin veya işverenin haklı nedenle feshi halinde bu sürelere uyulmasına gerek yoktur.
İşe İade Davası Nedir?
İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk aşamasında anlaşılamaması halinde arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Eğer arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir ve ret kararı taraflara resen tebliği edilir. Bu tebliğden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. Burada işçi tanık olarak beraber çalıştığı iş arkadaşlarını gösterebilir. Mahkeme iş davalarında bu tarz tanıkların ifadelerine dikkat etmekte ve bu sayede davanın seyri değişebilmektedir.
Geçersiz Sebeple Yapılan Fesih Durumunda İşçi Hakları
İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.
İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmazsa işçiye en az 4 aylık ve en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür.
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok 4 aya kadar doğmuş bulunan ücret ve hakları ödenir.
Gebze’de İş Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular
Taşeron firma değişti ama aynı fabrikada çalışmaya devam ettim; kıdemim sıfırlanır mı?
Yargıtay uygulamasında, alt işverenler değişse de işçi aynı işyerinde kesintisiz çalışmaya devam ediyorsa çalışma süreleri kural olarak birleştirilir. Kıdem tazminatı tüm süre üzerinden hesaplanır ve asıl işveren de bu alacaktan sorumludur. Önceki firmalarda tazminat ödenip ödenmediği hesapta dikkate alınır.
Servis gelmedi, işe kendim giderken kaza geçirdim; iş kazası sayılır mı?
Kural olarak hayır. Kanun, işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş ve dönüşte olan kazayı iş kazası sayar; kendi imkânınızla yolda olan kaza bu kapsama girmez. Ancak işveren sizi görevli olarak işyeri dışına göndermişse o sırada olan kaza iş kazasıdır.
İşten çıkarıldım, işe iade davası açabilir miyim?
İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyorsa, en az altı aylık kıdeminiz varsa ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışıyorsanız işe iade isteyebilirsiniz. Fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir; bu süre kaçırılırsa işe iade yolu kapanır.
Gebze’den Avukata Soru Sorma
Gebze’de çalışırken yaşadığınız sorunu avukata sor sayfasından yazılı olarak iletebilir ya da bize ulaşın sayfasındaki telefondan bilgi alabilirsiniz. Sorunuzu yazarken işe giriş ve çıkış tarihinizi, son aylık ücretinizi ve işten ayrılma şeklinizi belirtmeniz değerlendirmeyi hızlandırır.
Alacağınızı kabaca görmek için kıdem tazminatı hesaplama ve fazla mesai hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Diğer şehirlerdeki iş davaları için iş hukuku avukatı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar