Zorla İstifa Ettirilen İşçinin Tazminat Hakları Nelerdir?

İşveren işçiyi işten ayrılması yönünde baskı altında bıraktığında ve zorla istifa etmesini istediğinde bu durum işveren açısından kusurlu bir hareket olarak kabul edilir. İşçinin zorla istifa dilekçesi imzalamak için baskı altına alınması, Mobbing uygulanmak sureti ile işçinin istifaya zorlanması söz konusu olsa dahi işçi işten çıkarılmış gibi haklarını alabilir.

İçindekiler

İşveren işçiyi istifaya zorladığında her halükarda kusurlu bir hareket işlemiş kabul edilir. İşçiye çeşitli şekillerde baskı uygulanabilir. İşçinin imkanlarını kısıtlamak, ona karşı kötü muamele sergilemek sureti ile işçi işten zorla istifa ettirilmeye çalışıldığında genellikle kıdem tazminatı ödememek için bu yolun seçildiği görülür.

İşe iade davası için gereken süreler ve şartlar, zorla istifa ettirilen işçinin dava açmadan önce bilmesi gerekenlerdir

İşçinin Zorla İşten Çıkarılması

İşverenin işçiyi zorla işten çıkarmak istemesinin genellikle en temel nedeni kıdem tazminatı ödemek istememesi olmaktadır. Bu sebeple işveren kusurlu bir davranış olarak kabul edilen işçiye zorla istifa dilekçesi imzalatma yolunu tercih edebilmektedir.

İş Kanunu uyarınca işçiye kıdem tazminatı ödenmeyecek haller arasında iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılıklar nedeni ile işten çıkarma ve işçinin işten istifa etmesi yer alır. İşçiye zorla istifa dilekçesi imzalatılması iradenin fesada uğratılması olacağından işten çıkarılmış gibi sonuç doğurmaktadır.

İşten Çıkarılan İşçinin Hakları

İstifaya zorlanan işçi hukuken işten çıkarılmış sayılır. Bu nedenle ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacakları ile ibraname konusundaki haklar işten çıkarılan işçiyle aynıdır. Bu hakların tamamı işten çıkarılan işçinin hakları rehberinde anlatılır.

Geçersiz Sebeple İşten Çıkarılan İşçinin İşe İade Hakkı

İstifaya zorlanan işçi, koşulları varsa işe iade davası açabilir. İşe iade davasının şartları ve süreleri işe iade davası şartları yazısında yer alır. İşçi ayrıca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ve içeride kalan ücret alacaklarını da talep edebilir.

İş Hukuku ve Arabuluculuk

İşçilik alacakları ve işe iade uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Dava şartı olan bu başvuru yapılmazsa dava baştan reddedilir.^[1] Başvuru adımları arabulucuya nasıl başvurulur yazısında açıklanır.

İşçinin Zorla İstifa Ettirilmesi

İşverenin korkutması veya gözdağı vermesi, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkanı da verir. Bu durumda şartlar varsa kıdem tazminatı ve diğer haklar alınabilir.

Dilekçe imzalatma yöntemleri, tarihsiz ve boş kağıda atılan imza, işçinin istifa etmiş gibi gösterilmesi ve sahte dilekçe kullanımı işçinin istifaya zorlanması yazısında ayrıntılı anlatılır. Burada önemli olan sonuçtur: zorla alınan istifa geçersiz olur, fesih işverence yapılmış sayılır.

İşçiye Mobbing Uygulamak

İşveren mobbing uygulayarak işçinin ayrılmasını sağlamak istediğinde işten çıkarma ile aynı sonuç doğar. İşçi mobbing nedeniyle ayrılırsa işveren tarafından işten çıkarılmış gibi hukuki sonuç doğacaktır.

Mobbingin unsurları ve dava süreci mobbing nedeniyle tazminat davası yazısında yer alır.

İşçi İstifaya Zorlandığında İspat

İstifaya zorlanma; tanık beyanı, mesajlaşma, çağrı kaydı ve iş sözleşmesi gibi hukuka uygun delillerle ispat edilir. Delil listesi ve ispat yükü istifaya zorlama ispatı başlığında ayrıca açıklanmıştır.

Zorla İstifa Ettirilen İşçi Hakları

Zorla istifa ettirilen işçi hakları işten çıkarılan işçi hakları ile aynıdır. Buna ilaveten işçi kendi rızası ile istifa etmiş olsa da hukuki açıdan bazı hakları vardır. İşçinin zorla istifa ettirildiği hallerde alabileceği haklar şunlardır:

Ücret alacağı hakkı işçinin kendi isteği ile ya da zorla istifa ettiği her durumda geçerlidir. Eksik yatırılmış ise SGK alacağı, içerde kalan ücret alacağı ve diğer alacak hakları işçiye ödenir.
İşçinin fazla çalıştığı hallerde fazla mesai alacağı da ödenmek zorundadır. İşçi kıdem tazminatı hakkından da yararlanabilir. İşçi için kendisi tarafından verilmiş gerçek bir istifa söz konusu ise kıdem tazminatı işçiye ödenmez.
İşçi işten çıkarılacağı zaman kendisine bildirim yapılması gerekir. İşçinin ihbar tazminatı almasına sebep olabilecek durumlardan biri de bildirimin süresine uygun olarak yapılmamasıdır. İşçi istifaya zorlanırsa hukuki açıdan işten çıkarılma sonucu doğar. Bu sebeple de işçi için ihbar tazminatı alma hakkı doğacaktır.
Zorla işten çıkarılan işçi işe iade davası açarak haklarını arayabilir. Bunun için en az 6 aylık kıdemin olması gerekirken işyerinde en az 30 kişi veya üzerinde çalışan olması koşulu aranır.

İstifa ve İşten Çıkarılma Arasındaki Fark Nedir?

İstifa ve İşten Çıkarılma Arasındaki Fark Nedir? Sorusunun cevabı işten ayrıldıktan sonra çalışanın iş akdi halindeyken elde ettiği bazı kazançların daha sonradan talep aşamasında meydana gelen değişiklikler bu sorunun hemen hemen en temel cevabını oluşturur. Kendi isteği ile işten ayrılan çalışan ona o işin gelecekte getireceği pasif gelirden vazgeçmiş sayılır.

İçeride olan alacağını tahsil etme hakkı devam eder lakin oradaki tüm haklarından mahrum kalır. Fakat işveren işçiyi çıkarmış olursa ve bunu haksız bir sebeple yaptıysa aralarındaki iş akdi sözleşmesinin ilgili maddeleri doğrultusunda çalışana karşı sorumlu olur. Genelde içeride biriken kıdem tazminatı vs. yüklü miktarda alacaklar bu ufak ayrımla saman altı edilebilir. Hatta ve hatta çalışan sözleşmesinin içerikleri doğrultusunda borçlu dahi çıkabilir.

Zorla İstifa Dilekçesi Neden İmzalatılır?

İşveren, vermekle yükümlü olduğu ödemeleri bu muvazaalı işlemle örtmeye çalışır. Muvazaa Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir ve muvazaalı işlem geçersizdir. Muvazaanın ispatı işçiye aittir.

Zorla İstifa Olmasa da Tazminata Hak Kazanılan Diğer Durumlar

Beyaza ve Boş Kağıda Atılan İmza

Boş kağıda atılan imzanın sonradan istifa dilekçesine dönüştürüldüğü ispat edilirse dilekçe geçersiz olur ve işçi iş mahkemesinde kıdem tazminatını alabilir. Konunun ispat ve uygulama yönü işçinin istifaya zorlanması yazısında anlatılır.

İstifa Dilekçesi ile Çelişen Beyanların Bulunması

İşçinin “her türlü haklarımı aldım ve istifa ediyorum” şeklinde istifa dilekçesi verdikten sonra mahkemedeki beyanları ile çelişkili dilekçe arasında çelişki bulunması durumunda istifa dilekçesinin geçerliliği kalmayacaktır. Yargıtay ve İş Mahkemesi uygulamaları bu yöndedir. Zaten bu ibare de geçerli bir ibra olmayacaktır. Çünkü mantıken istifa eden işçinin tazminat hakları gider ancak hem tazminatlarımı aldım hem de istifa ediyorum şeklinde bir beyanda bulunulmuşsa bunun işveren tarafından zorla yazdırıldığı düşünülür.

İstifa Dilekçesinin Alındıktan Sonraki Bir Tarihte İşleme Konması

İşçi bazı durumda istifa dilekçesi sunmuş ancak bir şekilde anlaştıktan sonra yeniden işe devam edebilir. İşçinin gerçek istifa dilekçesini sunduğu tarihten önce alınan istifa dilekçeleri, önceki tarihte alındığı tanık ya da her türlü delil ile ispat edildiği taktirde, işverence mahkeme huzurunda delil olarak kullanılamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverence dilekçenin işleme konulmaması ve işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi halinde gerçek bir istifadan söz edilemeyeceğini kabul etmektedir:

“İşverenin baskı uygulaması sonucu düzenlenen istifa dilekçesine değer verilemez.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2016/14069, K.2016/10889, 02.05.2016 (bozma)

İşçinin Dayandığı Gerçek Sebep ile İstifa Dilekçesinin Karşılaştırılması

İstifa eden işçi gerekçesiz olarak istifasını verebilir. Bu durumda Yargıtay istifanın gerçek nedenini araştırarak feshi haklı kılan bir neden var ise istifayı dikkate almayıp işçi lehine karar verebilmektedir. Örneğin maaşı yatmadığı için istifa eden işçinin gerçek istifa nedeni maaşının yatmaması yani haklı nedenle fesihtir. İş Mahkemesi bu durumu araştırmalı gerçek sebebi bulduğunda ise istifayı dikkate almayıp bunu uygulamalıdır. “İstifa eden işçi tazminat alabilir mi” yazısının da mantığı bu maddeye dayanır. İşçi istifa etmiş ancak bunun sebebi ne? Eğer haklı bir neden varsa o zaman işçi aslında istifa etmemiş haklı nedenle sözleşmesini feshetmiş demektir.

Yukarıdaki şartların varlığı halinde işçi istifaya bağlı olarak haklarını kaybetmez. Bu durumda işçi bir iş hukuku avukatına başvurarak iş mahkemesinde dava açması için vekalet verebilir.

İşe İade Davası Nasıl Açılır?

İşçi istifa dilekçesi zorla imzalatılarak işten ayrılmak durumunda bırakılırsa işe iade davası açabilir. İşe iade davası haksız bir nedenle işten çıkarılan işçinin açabileceği bir davadır. 4857 sayılı İş Kanunu 20. madde bu konuyu düzenler.^[2]

İşçi haklı bulunursa işine geri dönme hakkı doğar. İşveren işçiyi tekrar işe almazsa 4-8 aylık ücret tutarında tazminat öder. Dava şartlarının tamamı ile işe başlatmama sonuçları işe iade kararından sonra işe başlama yazısında anlatılır.

Sıkça Sorulan Sorular

İstifaya Zorlanmış Olan İşçi Hakları Nelerdir?

İşçi işveren tarafından çeşitli biçimlerde istifaya zorlandığında işten çıkarılmış gibi haklarını alabilir. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret alacakları ve diğer hakları bu durumda geçerli olur.

İşe Girişte Tarihsiz İstifa Dilekçesi İmzalayan İşçi Hakları Nelerdir?

Tarihsiz istifa dilekçesi geçersiz olduğundan işçi işten çıkarılmış gibi haklara sahip olur. Ayrıntısı işçinin istifaya zorlanması yazısında yer alır.

İşçi Zorla İstifa Dilekçesi Verdiğinde İspat Yükü Kimdedir?

İstifanın zorla alındığını işçi ispat etmelidir. Tanık beyanı, iş sözleşmesi ve mesajlaşma kayıtları gibi hukuka uygun delillerle bu ispat yapılabilir.

İstifa ve zorla istifa ile ilgili rehberler

Konuyla ilgili ayrıntılı yazılar:

Tüm konu başlıklarına İşçi Hakları Nelerdir? Güncel sayfasından ulaşılabilir.

İlgili mevzuat: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.

Kaynaklar

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩
4857 sayılı İş Kanunu m.20 ↩