Mazeret İzni Nedir?
Mazeret izni, işverene bağlı olarak çalışan bir işçinin işle ilgisi olmayan, kişisel hayatı ile ilgili herhangi bir konu sebebiyle sahip olduğu bir izin türüdür.
Mazeret izni sürelerine kısa bakış
Mazeret İzni Şartları
Mazeret izni, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanununda farklı şekilde düzenlenmiştir.
4857 sayılı kanun gereğince mazeret izni şu şekilde kullanılır:
- İşçi evlenirse,
- İşçi evlat edinirse,
- İşçi anne, babasını, kardeşini, eşini veya evladını kaybettiyse,
- İşçinin eşi doğum yapmışsa,
- İşçinin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan bir çocuğu varsa, çocuğun hastalanması halinde hastalık raporuna dayalı olarak mazeret izni kullanılabilir. Bu hakkı ebeveynlerden yalnızca biri kullanabilir.
Mazeret İzni Süresi
- İşçinin evlenmesi halinde mazeret izni süresi 3 gün,
- İşçinin eşinin, çocuğunun, annesinin, babasının veya kardeşinin vefat etmesi halinde 3 gün,
- İşçinin evlat edinmesi durumunda 3 gün,
- İşçinin eşinin doğum yapması halinde babalık izni olarak on gün mazeret izni kullanılabilir. Koruyucu aile olan işçi ise çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün ücretsiz izin kullanabilir (4857 sayılı İş Kanunu m.74).
- İşçinin en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olan bir çocuğu varsa o çocuğun tedavisi için 1 yıl içinde tek seferde ya da bölerek 10 güne kadar mazeret izni kullanma hakkı bulunur. Böyle bir durumdan faydalanmak için hastalık raporu ile bunu ispatlanması gerekir. Engellilik durumunda mazeret iznini ebeveynlerden biri kullanabilir.
Mazeret İzni Detayları
Kanunda mazeret izni süreleri “gün” olarak yazılmıştır ve uygulamada çoğunlukla takvim günü esas alınır. Örneğin, Cumartesi günü evlenen işçinin 3 günlük mazeret izni bu esasa göre Cumartesi günü başlar, Pazartesi günü sona erer. Bu konuda resmi bir Bakanlık görüşü bulunmadığından iş sözleşmesindeki aksi hükümler ayrıca kontrol edilmelidir. İş Kanunu tarafından belirlenen bu asgari süreler, işçi ve işverenin anlaşması ve iş sözleşmesine yansıması sonucu daha uzun süreli olarak oluşturulabilir. Mesela işveren, iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile 3 gün olan evlilik iznini daha uzun süreli belirleyebilir.[1]
Mazeret izni ile idari izin birbirine karıştırılmamalıdır. İdari izinde işçinin izin kullanım inisiyatifi işverendedir. Yani işveren istemezse işçi idari izin hakkını kullanamaz. Ancak mazeret izni işçinin kendi inisiyatifinde olan bir haktır ve istediği takdirde bu izni kullanabilir. Böyle bir durumda işverenin onayına gerek yoktur.
Mazeret İzni ile İlgili Kanun Maddesi
Mazeretin içeriklerine göre ayrışan mazeret izin türleri 657 sayılı ve 4857 sayılı kanunların farklı maddelerinde açıkça yer alır.
1 Yılda Kaç Gün Mazeret İzni Kullanılabilir?
Mazeret izinleri yukarıda belirtildiği şartlar dahilinde olan yasal olan sürelerle bir yıl içerisinde kullanılabilir. Ancak işçinin en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olan bir çocuğu varsa, o çocuğun tedavisi için 1 yıl içinde tek seferde ya da bölünerek 10 güne kadar mazeret izni kullanma hakkı oluşur. Eğer böyle bir durumdan faydalanmak için hastalık raporu ile ispatı gerekliliktir. Aynı zamanda engellilik durumunda mazeret iznini yalnızca ebeveynlerden biri kullanabilir.
Mazeret İzni Maaştan Kesilir mi?
Mazeret izni genellikle kişisel sağlık sorunları, ailevi acil durumlar, cenaze veya benzeri acil durumlar nedeniyle kullanılır. İşçi, mazeret izni talep ettiğinde işinden ayrılmış sayılmaz ve maaş kesintisi yapılmaz.
Devlet Memurlarına ve Özel Sektör Çalışanlarına Verilen Mazeret İzni Farklılık Gösterir mi?
Evlilik izni, süt izni, babalık izni, ölüm izni, hastalık izni, refakat izni ve evlat edinme izni gibi mazeret izinleri özel sektör çalışanlarına ve memurlara göre farklılık gösterir. Ancak bu izinler dışında mazeretleri sebebiyle devlet memurlarına, amirin uygun görmesi halinde bir yıl içinde 10 gün izin verilebilir.[2]
Diğer izinler ile ilgili rehberler
Konuyla ilgili ayrıntılı yazılar:
- Babalık İzni Nedir? Kaç Gündür
- Süt İzni Hakkında Tüm Detaylar
- Evlilik İzni Süresi ve Şartları
- Ölüm İzni Kaç Gündür? Nasıl Alınır
- Hastalık İzni Nedir? Kaç Gün Alınabilir
- Refakat İzni Süresi ve Şartları
- Ücretsiz İzin Şartları
- Ücretsiz İzin Talep Dilekçesi Örneği
- İş Arama İzni Nedir? Şartları
- Doğum İzni Kaç Gün? 8+16 Hafta, Çoğul Gebelik ve Ücretsiz İzin
Tüm konu başlıklarına İşçi Hakları Nelerdir? Güncel sayfasından ulaşılabilir.
İlgili mevzuat: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu.
Kaynaklar